سرائیکی ڈیجیٹل لائبریری

FETISH/FETICH

اے پُرتگالی زبان دے لفظ Fetisso کنیں بݨیے جیندا معنی جادوگر یا پری تھیندے۔ ہک ٻیا حوالہ وی ہے کہ اے ایں زبان دے ہک ٻے لفظ Feitico کنیں بݨیے جیندا معنی Manufactured تھیندے یا لاطینی زبان دے لفظ Facticius کنیں بݨیے ۔ جیں کنیں انگریزی زبان دا لفظ Factitious وی بݨیے۔ اے ناں پرتگالی میر بحاریں انہیں دھاتی تعویذیں تے حمیلیں کوں ݙتا ہا جیھرے جزائر گنی دے ساحلیں تیں راہوݨ والے مقامی لوک انہیں میربحاریں کنیں وچیندے ہن۔ انہیں دا عقیدہ ہا جو اے تعویذ تیں حمیلاں بندے دی حفاظت کریندین۔ ہک ٻیا حوالہ وی ہے کہ:

“Fetish is the African idol, the same as the American (American Indian) Manitou. The worship of this idol is called fetishism.”

لفظ Fetish دے عمومی معنی کجھ ایں کیتے ویندن:

“Generally a fetish is any object of blind devotion or reverence…….often found in connection with animism.”

اے لفظ جݙاں صدیں دا پندھ کر کے نفسیات دانیں دے ہتھیں چڑھیے تاں انہیں ایندا معنی کجھ ایں کیتے ۔

“Paraphillia characterized by obtaining sexual arousal and satisfaction with some object or some part of body, not directly erogenous. Fetishes usually are articles used by others, often but not always of the opposite sex (shoes, gloves, handkerchief) or parts of body (hair, feet).”

The Penguin Dictionary of psychology. “An object which a fetishist endows with sexual significance and in the absence of which he is incapable of sexual excitement. A sexual fetish is either an inanimate object or a non sexual part of a person, the inanimate usually being clothes, footwear or articles of adornment, the animate ones being typically foot or hair.”

A Critical Dictionary of Psycho analysis. Charles Rycroft.

(سرائیکی وچ ترجمہ نہ کرݨ دی معذرت) گویا جسمانی اعضا وچو مرکزی حیثیت پیریں تیں والیں کوں ݙتی ڳئی ہے ۔Fetishism  دا اردو ترجمہ جنسی علامت پرستی کیتا ڳئے تیں اینکوں خاص مردانہ انحراف (Perversion) آکھیا ڳئے ۔ اے انحراف جنسی عمل دے Substitute دی صورت اختیار کر گھندے تیں Utopia of orgasm دی منزل تک پچیندے (اردو ترجمہ کنیں مراد انگریزی اردو ڈکشنری دا تر جمہ ناں گھدا ونڄے) ۔ مرشد عزیز شاہد دی ہک رڄی کڄی تیں ہر حوالے نال سوہݨی نظم ” میڈے وس ہووے میں ترٹ پوواں“ تساں پڑھی ہوسی ۔

تیݙے پندھ چُماں تیݙے پیر چُماں

تیݙے راہ دی دھوڑ دھمال چُماں

چُم ݙیکھاں سیندھ سندور بھری

تیݙے سر دا ہک ہک وال چُماں

میݙی لوں لوں لکھ لکھ لب ہوون

 بے انت لباں دے نال چُماں

   ………………..

وصل اس کا خدا نصیب کرے

میر جی چاہتا ہے کیا کیا کچھ

اتنا Suffocating انداز وچ چُمݨ ٻیاں وی ٻہوں ساریاں چُوچیاں لیندے مگر میں آپݨی ڳالھ Fetishism تک محدود رکھیساں۔

اوہا شدت تیں اوہا Typically foot and hair والی ڳالھ ہے اچھا اتنا چُمݨ یا اتنا چُمݨ دی خواہش کرݨ دے بعد Fetishist کولوں پچھا ونڄے کہ ہݨ؟ او آکھسی ہݨ مَچھی دے شکار تیں ویندے ہیں۔

 جیویں سائیں مصطفیٰ خادم دا ہک مصرعہ ہے ‘ساکوں پیر چُما اساں پندھ کرݨے’ ایویں لگدے جیویں سویرے سویرے ٻال آہدن ساکوں ناشتہ ݙیو اساں سکول و نڄݨے۔ تونسے دے کئی سُخن فہم کافی عرصہ اے بُجھارت بُجھدے رہ ڳئین کہ آخر خادم صاحب پیر چُمݨ دے بعد کتھاں ونڄݨے؟ دفتر و نڄݨے یا دار آلے پاسے و نڄݨے؟ “جو کوئے یار سے نکلے تو سوئے دار چلے“۔

 مگر پیر چُمݨ والیں کوں دار کݙاں قبول کریندی ہے۔ ول ہک ٻئی بُجھارت وی ہئی کہ خادم صاحب اتنی جلدی وچ کیوں ہن ۔ اصل گالھ اے ہے کہ Fetishism ہک Addiction دی صورت اختیار کر گھندے۔Fetishist پیر چُمے بغیر وی نہیں رہ سہگدا تیں پیر چُمݨ دے بعد اتھاں کھڑ وی نہیں سڳدا۔ کیوں جو تھوڑی دیر اتھاں کھڑ تھیوے تاں ول Remonstrance شروع تھیوݨ دا خطرہ تھیندے۔

سماجی ڳنڈھ تروپ بارے سوال جواب تھیوݨ دا وی خطرہ ہوندے۔ تہوں او اتھو پندھ کر ویندے تیں اے پندھ دار دا نہیں Escapism دا ہے۔ جلدی تیں اُٻالھ وی تہوں ہے کہ کوئی شریف آدمی حقیقت دا سامݨا کیویں کرے۔ اصل گالھ اے ہے جو Fetishist انحراف دی لذتیں بھری دلدل دے باہر نکلݨ ہی نہیں چاہندا سوائے اپݨے پسندیدہ Fetishes دے اونکوں باقی کہیں شئے نال کوئی غرض نہیں ہوندی، باقی سارے Zone اوندے واسطے Nauseating zones ہوندن۔ Fetishist سب کنیں زیادہ جیہری شئے کنیں نفرت کریندے او Social contract ہے تیں ایندے نتیجے وچ سامݨے آوݨ والا Positive Physical Attitude۔

کیا Fetishists دی محبوبہ Frigid ہوندی اے؟ نہیں بالکل نہیں اوتاں با قاعدہ احتجاج کریندی اے۔

Never wedding, ever wooing

Still a love lorn heart pursuing

Read you not the wrong you’re doing

In my cheek’s pale hue?

All my life with sorrow strewing

Wed or cease to woo.

The Maid’s Remonstrance.

Thomas Champbell.

واہ کیا لائن ہے Never wedding, ever wooing Wed or Cease to woo جیویں کوئی کہیں کوں پٹ کے اُچھل سٹے ہاں مسٹر Fetishist؟

Read you not the wrong you are doing?

ایں کنیں زیادہ ٻیا کیا احتجاج ہووے ایندا سرائیکی ترجمہ میں تاں ایویں کریساں جو “تیکوں آپو نہیں پُوندی” “میڈا پیلا پِھپُھر، مونہہ تیکوں کجھ نہیں آہدا؟“ آہدے مگر جے تیئں ایں میر بَحر د ے گل وچ Fetishism دی حمیل ہے پئی اے کجھ نہیں کر سڳدا ٻس اتنا کر سگدے جو :

Six months and I sit still and hold

In two cold palms her two cold feet

Her hair half grey half rusted gold

Thrills me and burns me in kissing it.

Swinburne

اے نظم جو وی ہے میں ایں Stanza کنیں زیادہ نہیں پڑھی۔ تھی سگدے Cold Feet دا اشارہ کہیں Necro philliac passion دو ہوے۔ اگر ایویں ہے تاں دی تان اتھا ئیں Fetishism تے آکے ترٹدی اے ایں صورت حال وچ تاں Fetish ہی دل بچدن جیھرے چھیں مہینے تک قابو کرݨ دی طاقت وی رکھدن ایندے وچ کہیں Animate Response یا کہیں ٻئے حوالے دا تاں سوال ہی پیدا نہیں تھیندا۔

 مرشد عزیز شاہد دی ہک ٻئی نظم “میڈے سانول میندی لئی اے” کوں ذرہ ذہن وچ رکھوایندا تاں ہر بند بلکہ ہر سندھ بند Foot Fetishism نال رُجھا ہویا ہے ۔ میندی لگے پیریں دا رتا رنگ کہیں

وی Foot fetishist واسطے Red rag to the bull والی کیفیت پیدا کر سڳدے:

ہک کلیاں لوئی میندی

ول مَہک اوندے پیریں دی

رچ ڳئی اے دُھم مچ ڳئی اے

ہک ٻئے صاحب دا مصرعہ ݙیکھو:

“تیکوں چُمدیں میں آپ توں ضائع تھیواں تیکوں سانول اتنی دیر چُماں“

ایہو Utopia of orgasm ہے تیں شاید ضائع تھیوݨ دے معنی وی تُہا کوں سمجھ آڳئے ہوسن۔ ایں ڈوہڑے وچ شاعر چُمدیں چُمدیں رووݨ وی پئے ویندے۔

مگر اے رووݨ علی پور دے ”ایلی والا” رووݨ نہیں۔ جیہرے ویلھے ایلی اندھارے کو ٹھے وچ شہزاد تیں ”چھا ونڄݨ” دی کوشش وچ نا کام تھی کے اوندے پیریں تیں ݙھے کے رُووݨ پئے ویندے۔ انہیں صاحب دا رووݨ اوں کنیں مختلف ہے “یہ تو بیدم دور کی آواز ہے”۔  سرائیکی شاعری وچ ایہو جھیاں ٻیاں وی ٻہوں ساریاں مثالاں موجود ہِن انہیں دے اُتیں تفصیلی ڳالھ بات ہک علیحدہ کتاب: ”سرائیکی شاعری تیں Foot Fetishism” وچ کیتی ویسی۔