محمود مہے سٸیں دے لفظاں اچ سالاں اچ مِتھی قید مبارخ ، ہک سال توں نکل بٸے دے ولاکے وچ۔ کݙاہیں چندر دے ، کݙاہیں سجھ دے تے کڈاہیں رُتیں دے پھیر اچ ویلا متھیندا آندے تے راند رسدی رہڑدی پٸی ہے۔ نویں عیسوی سال دی شروعات سوہنڑی تھٸی ہے اللہ سوہنڑے مہیر دا مینہہ وساۓ ، دھرتی جی اُٹھی ہے ، تھل دی ڳالھ کروں تاں چھولے جی پٸین ، پوہ دی بارش بارانی رقبیاں اچ چھولے کیتے سونے دی کنڑی سمجھی تے آکھی ویندی ہے۔ باقی فصلاں ، ونڑ ، بُوٹے تے کُل جیا جون کیتے وی اے بارش نعمت بنڑ کے وسی ہے۔ اللہ کریسی اینہہ سوہݨی شروعات دے نال نواں سال خیر، برکت ، خوشحالی تے سوبھ دا سال ثابت تھیسی۔
چھولے دی کہاݨی وی ہولے ہولے مُکدی نظردی ہے۔ جڈݨ دا اے سولر سسٹم آۓ ، تھل اچ ٹِبے پدھرے کرݨ دا رحجان ٻہوں زور پکڑ ڳٸے ، ہر روز کہیں نہ کہیں ٹِٻے دے سِدھے پدھرے تھیونڑ دی خبر ملدی ہے۔ کٸی نامی گرامی قدیمی اتے سنجاپو ٹِٻے تے مݨاں صفحہء ہستی توں مٹدے ویندن۔ نام نشاݨ اتے شناخت مِٹدی پٸی ہے۔ ایویں ہی ہے ، چلدا آندے ، ویلا ٻہوں بے رحم ہے ، وقت دے نال ہر شۓ ہر شناخت مِٹ ویندی ہے ، کٸی تہذیباں اتے شاہیاں مِٹی مِٹی تھی گیاں ، نام نشاݨ نہ رہیا ، انہاں تھل دے ٹٻیاں ، منڑاں اتے وݨ ٻُوٹے وی ایویں مُکݨیں ہوسن۔ جنہاں لوکاں انہاں ٹِٻیاں ، انہاں مݨاں نال زندگی گزاری ، انہاں ٹِٻیاں انہاں مݨاں کوں ون پوَنے ناں ݙتے ، او لوک ای نٸیں رہے تے انہاں دیاں ڈتیاں نشانیاں وی ہولے ہولے مِٹدیاں ویندین۔ اے سولر سسٹم سہولت اتے ترقی دے ناں تے ہِک نویں مصیبت ݙسدے۔ ساݙی اپݨی وستی اچ اینھ سولر سسٹم دے کارݨ اینھ نویں سال ݙو ٹِٻے ، ݙو سوہݨیاں مݨاں ( 1. ٻوٸیاں آلی تے 2. سر آلی ) پدھرے تھی ویسن ، اساں ہِک سوہݨے لینڈ سکیپ ، ساݙی ہِک رل مِل باہنڑ دی جاہ توں محروم تھی ویسوں ، سالاں صدیاں پُراݨی ہِک نشاݨی ، ساݙےٻلکݨ دا کھیݙ تماشہ ، سب کُجھ ہِک لہذے دے وچ ختم تھی ویسی۔ اساں انہاں مݨاں کوں ول نٸی ݙیکھ سنگݨا۔ آکھݨ کوں بیابان رقبے آباد تھیندے پٸین ، پرسوچوں تاں تھل سوہݨاں ملیا میٹ تھیندا پٸے۔ تھل دی سنڄاݨ مٹدی پٸی ہے۔
تھل دھرتی دا سوہݨپ ایندیاں چراگاہیں ہن ، ایندے قدرتی وݨ ، بُوٹے ایندا حُسن ہن۔ ہک ویلا ہا تھل جنگلی حیات دا مسکن ہٸی ، تھل ہر قسمی مال خاص طور اوٹھے مال تے اوندے چھیڑو کیتے بہشت ہٸی ، چھیڑو ، تھل اتے اوندے مال دا ہک الگ ہی رومانس ہٸی ، چھیڑو کیتے اوندا وگ تے تھل دی چراگاہ ، جنگل ہی سب کُجھ ہا۔ تھل اچ چھیڑو اونہہ ویلے مال دی وجہ توں زمیندار طبقے توں زیادہ خوشحال ہا ، ہک پاسے رقبے تاں ہن پر کھوہ دی مختصر واہی ہٸی تے تھل دا جٹ اپڑیں سال دے کھاوننڑ جوگی فصل رہیندا ہٸی۔ باقی سارا سرکل بھیڈ بکری دے سر تے چلدا ہٸی۔ اوٹھے مال دا چھیڑو رقبیاں دی سوچ توں آزاد تھل جنگل اتے مال دی مستی اچ مست ہٸی۔ ادھی پوݨی صدی پہلے تک اے راند رسی رہی ، اونھ ویلے رقبے عام تام ہَن ، چھیڑو کوں ہِک لیاری ڈاچی یا مڑیچے توڈے دے بدلے تھل اچ ہِک مربع زمین دا یا کھوہ تک ملدا ہا تے وگ سینکڑیاں دی تعداد اچ ہَن ، پر چھیڑو دی نظر اچ اونھ ویلے وقبیاں زمیناں دی کوٸی وقعت نہی ، او آہدے ہن کہ اساں انہاں رقبیاں دا کیا کریسوں ، اساں ڈکھڑیں ہیں اساں مال نال پندھ کرنے ، جتھ مال جھوکاں لیسی اساں وی اتھاں کُلیاں اݙ باہسوں ، اللہ اللہ خیر سلا ۔
ویلا ہِک سواں کتھ راہندے ، ویلا بدلا ، تھل بہشت تے قبضہ گیر نہٰراں دی نظر پٸی ، کھُلیاأں زرخیز چراگاہیں تے باڑ وَلی ، سرکاری گارڈ رکھیجے ، مال تے چھیڑو دی ڈک ٹھِل ، مار کُٹ ، پکڑ دھکڑ شروع تھی گٸی ، ڈوجھے لفظاں چھیڑو دا رکھوکھ یا چراگاہیں اچ داخلہ ممنوع تھی گیا۔ اے ویلا چھیڑو ، وگ اتے تھل دے رومانس دا چیپٹر کلوز تھیوݨ دا ویلا ہٸی ، ( اے انگورہ فارم چبارہ دے قیام دا ویلا ہٸی ) . چھیڑو دی صدیاں توں مِلی بے امیق تے انمول آزادی دا دور مُک گیا ہٸی ، بے پرواہ تے آزاد ڈکھڑیں کوں پہلی واری اپڑیں نک اچ نکیل محسوس تھٸی تے اپڑی آزادی چھکیجنڑ دا احساس تھیاء۔ اوویں تھیاء ، قبضہ گیری تے ڈک ٹھل توں باد مال ہولے ہولے گھٹدا گیا ، ڈکھنڑے دے پندھ محدود تھی گٸے تے مال تھل دے جنگلاں کوں چھوڑ وستی دے اینٹھیاں اچ آیاد آݨ تھیاء تے ہولے ہولے کِلیاں تے بَدہیج کھڑا۔ ڈکھنڑیں کُلیاں چھوڑ سالہیں اچ قید آنڑ تھٸے۔ اے سالہیں تے باہݨ جوگی جاہ وی انہاں کہیں سیاݨے ڄٹ دے مشورے تے ( کہ مرو اے مال آلی کہاݨی سدا نٸی رہ ونڄݨی ، کم از کم اپݨیں باہݨ جوگی جاہ تاں گھِن سٹو ) کُجھ عرصہ پہلے گِدھی ہٸی۔
کجھ عرصے باد جہلے تھل اچ بور ، پیٹر لگݨ شروع تھٸے تے ڄٹ رقبے آباد کرݨ لگ پٸے ۔ بارانی رقبیاں توں جنگل مار کے چݨیں کاشت تھیوݨ پے ڳٸے ، ڈکھنڑیاں دی اگلی نوجوان پیڑھی وساٸل نہ ہووݨ دی وجہ توں شہراں دو منہ کرن تے مجبور ہٸی۔ پِچھوں تھل مارو دے چھیڑو ، تھل دے راجے ڈکھنڑیں اپݨی آزادی ، تھل تے مال دے رومانس ، اپݨیں محبتی وگ اتے جان توں پیاری نوجوان اولاد دے وچھوڑے دے ڈݙکھ کوں کچیاں سالہیں اچ ، ݙیوے دی جھِکی وٹ جوگی وسوں اچ بہہ سُوٹی حُقہ دے چھیکویں سُوٹے نال مٹاوݨ دی ناکام کوشش ٻیٹھے کریندے ہَن۔
کہاݨی صرف وگ تے چھیڑو دی نہی مُکی ، قبضہ گیری دا اصل ٹارگٹ تاں تھل مارو خود ہٸی۔ وگ ، چھیڑو اتے تھل دی جُداٸی محض چھیڑو اتے وگ دے خاتمے تک محدود نہ ہٸی بلکہ اے قبضہ گیری آلی نحوست یا ݙیݨ پورے تھل دی شکل ، ہٸیت ، قدرتی سوہݨپ ، تھل دا لینڈ سکیپ ، اوندیاں چراگاہیں ، اوندے وݨ ، ٻوٹے ، تھل دی کُل سنڄاݨ مٹاوݨ کیتے نازل تھٸی ہٸی۔ تے ول قبضہ گیری دے سارے آثار ٹی ڈی اے دے قیام، آباد کاری ، الامنٹ توں گھن تحصیل چٻارہ کو انڈسٹریل زون مقرر کرݨ تٸیں صاف صاف واضح تھٸے کھڑے ہن۔ سوچیندے ہیں کہ کاش ساݙا تھل ایویں لاوارث نہ ہووے ہا ، تھلوچڑ ایوویں لاچار تے بے وس نہ ہوون ہا تے تھل مارو کوں ، ایندیاں رکھوکھ ، ایندے ونڑ بُوٹے جنگل ، ایندے سوہݨے لینڈ سکیپ کوں بچاوݨ دا کوٸی ترلا کرن ہا ۔ اوویں تاں پورا مُلک ہی غاصب دے قبضے اچ ہے ، کتھاٸیں کہیں دی نٸی چلدی ، ول اینھ نماݨیں تھل بر دی ارداس کون سُݨدا ہے۔
اشو سٸیں بقول :
کوئی خوشی ہے جیہڑی اپݨے نال منائی نئیں
کوئی غم ہے جیہڑا دل اپݨے تے رکھیا نئیں
کوئی تارا ہئی وݙے ویہلے دا ایہو تھل اپݨا
وچو ٹمک پیا اکھ اپݨی دے کہیں تکیا نئیں