غزہ اچ نسل کشی چھڑی شروعات ہے. ننویں عالمی نظام اچ خوش آمدید. اے دور ہے ٹیکنالوجی نال، پوری وحشت نال وَدھݨ دا. اِتھ ݙاڈھے کیتے کوئی اصول کائنی، چھڑا ہیݨے کیتے سَبھے أصول ہن. جے ݙاڈھے دی مخالفت کرو، اوندیاں بے پرواہ مطالبیں اڳوں جُھکݨ توں انکار کرو تاں تساکوں میزائلاں اتے بمباں نال ماریا ویسی. اساں اے جنون روزانہ ایران تے جنگ، لَمے لبنان تے شدید بمباری اتے غزہ اچ ݙکھ مصیبتاں نال ݙیہدے پیوں. اقوام متحدہ جھئیں بین الاقوامی ادارے ناکارہ تھی ڳین، ہک گُذرے دور دے بیکار لنگیں اچ وٹیج ڳئین۔ انفرادی حقوق دا تقدس، کُھلے بارڈر اتے بین الاقوامی قانون غائب تھی ڳئین۔ انسانی تاریخ دے سبھ توں ودھ نفسیاتی مریض حکمران، او جنہیں شہراں کوں سُواہ کر چھوڑے ، قیدی آبادی کوں قتل گاہیں گھن ڳئین اتے اپݨیاں قبضہ کیتیاں ہویاں زمیناں کوں اجتماعی قبراں اَتے لاشاں نال بھر چھوڑے، اَڄ او انتقام گھنݨ کیتے واپس آ ڳئین ، ہک وݙا اخلاقی خلا کھولیندے ہوئیں. کجھ بہادر ججاں دی کوششاں دے باوجود قانون کجھ نئیں ریہا تے انہاں کوں وی تکھیں ہی کڈھ ݙتا ویسی – ملکی اتے بین الاقوامی اداریاں اچ، جینویں جو بین الاقوامی عدالت انصاف، دی بے عزتی نال خلاف ورزی کیتی ویندی پئی ہے. ٻاہروں وحشت، اندروں وی وحشت. بی بی سی دی لوسی ولیم سن رپورٹ کریندی ہے جو “اسرائیل جنوبی لبنان کوں تباہ کریندا پئے ۔ غزہ کوں ہک ماڈل بݨا تے – تباہی دا ہک منصوبہ ول ول امن کیتے استعمال کیتا ویندا پئے. لبنان اچ پہلے ہی 10 لکھ توں وَدھ لوک بے گھر تھی چُکئین – ہک ملک دی پوری آبادی دا پنجواں حصہ جئیں اچ پیلھوں ہی دنیا اچ فی کس مہاجراں دی سب توں ودھ تعداد موجود ہے – چھڑا کجھ ہفتیاں اچ. ایندے اچ غزہ دے 20 لکھ اَتے ایران دے 30 لکھ بے گھراں کوں وی شامل چا کرو. 60 لکھ لوک بے گھر کر ڈتے ڳئین ۔ چار ݙہاکیں توں اسرائیلی وزیراعظم بن یامین نیتن یاہو امریکہ کوں ایران نال جنگ تے گھن ونڄݨ کیتے لابنیگ کریندا ریہے. پچھلیاں انتظامیہ، ریپبلکن اتے ڈیموکریٹ، ݙوھیں انکار کر چُکئین۔ جیندا ہک وݙا کارݨ پینٹاگون اندروں سخت مخالفت ہئی، جئیں ایران کوں وجودی خطرہ نئیں سمجھیا اتے امریکہ یا ایندے علاقائی اتحادیاں کیتے مثبت نتیجہ دی پیش گوئی نہ کیتی. پر ڈونلڈ ٹرمپ، اپݨی نااہل مذاکراتی ٹیم اپݨے ڄماترے جارڈ کشنر اتے ساتھی رئیل اسٹیٹ ڈویلپر اتے گولف پارٹنر سٹیو وِٹکوف، جیڑھے جو سخت صیہونی ہن، اُنہیں دی حوصلہ افزائی نال اسرائیل دے ڄال اِچ پھس ڳئے. برطانیہ دے قومی سلامتی دے مشیر جوناتھن پاول، جئیں امریکہ اتے ایران وچالے چھیکڑی گالھ مہاڑ اچ شرکت کیتی، کشنر اتے وِٹکوف کوں “اسرائیلی اثاثے” قرار ݙتا. جوزف کینٹ، جئیں جنگ دے خلاف احتجاج اچ نیشنل کاؤنٹر ٹیررازم سینٹر دے ڈائریکٹر دے عہدے توں استعفیٰ ݙے ݙتے، اپݨے استعفیٰ دے خط اچ لکهے جو “ایران کوں ساݙے ملک کیتے کوئی فوری خطرہ کائنا، اتے اے نُشابر ہے جو اساں اے جنگ اسرائیل اتے ایندی طاقتور امریکی لابی گروپ دے دباؤ کارݨ شروع کیتی.” 28 فروری توں شروع تھیوݨ والی ایران تے جنگ دا عوامی جواز مسلسل وَٹیندا ریہے۔ کیا اے ایران دے جوہری پروگرام کوں بند کرݨ کیتے ہے؟ کیا اے ایران دے بیلسٹک میزائل پروگرام کوں ناکام بݨاوݨ کیتے ہے؟ کیا ایندی وجہ اے ہے جو امریکہ نے ایران تے پہلے حملے کیتے، جیویں جو مارکو روبیو آکھے، تاں جو اسرائیل دے حملے دے فیصلہ پچھوں امریکی اثاثیاں دی حفاظت کوں یقینی بݨاوݨا ونڄے ؟ کیا ایندا کارݨ اے ہے جو ایرانی حکومت وݙے پیمانے تے سڑکاں تے احتجاج ویلھے سینکڑاں حکومت مخالف مظاہرین کوں مارݨ جیہاں ظلم کیتا؟ کیا اے حکومت دا وٹاندرا ہے؟ کیا اے ایران دی نام نہاد ریاستی سرپرستی اچ کیتی ونڄݨ والی دہشت گردی کوں بند کرݨ دی کوشش ہے؟ یا اے کہیں ٻئی شے کیتے چال بازیاں ہن؟ بلاشبہ، اسرائیل اتے امریکہ حکومت دی تبدیلی چاہندن. پر اِتھاں اے نظردے جو امریکہ اتے اسرائیل انجو انج ہن. اسرائیل وی بظاہر، عراق، شام، لیبیا اتے لبنان وانگوں ، ایران دے جغرافیائی انتشار، ملک دے جنگجو نسلی اتے مذہبی حصیاں اچ تقسیم تھیوݨ، ایران کوں ہک ناکام ریاست اچ بدلݨ دی کوشش کریندا پئے. ایران اچ فارسی ٻولݨ آلیں دی تقریباً 61 فیصد آبادی ہے تے باقی 39 فیصد انجو انج اقلیتی گروہ ہن جیڑھے اکثر ریاستی جبر دا شکار ہن۔ اُنہاں نسلی گروہاں اچ آذربائیجانی، کرد، لر، بلوچ، عرب اتے ترکمان شامل ہن، ایندے نال سنی، عیسائی، بہائی، زرتشتی اتے یہودی جئیاں مذہبی اقلیتاں وی موجود ہن۔ ایران دا مخالف نسلی اتے مذہبی گروہاں اچ تقسیم تھیوݨ اسرائیل کوں خطے اچ غالب قوت بݨا چھوڑیسی، جینکوں اے صلاحیت مل ویسی جو او اپݨے ہمسائیاں تے سِدھا قبضہ نہ وی کرے تاں پراکسیز سانگے انہاں تے کنٹرول کر سڳے اتے انہاں کوں محکوم بݨا سڳے، اے ہک وݙے اسرائیل کیتے ہک عرصے توں رکھی ونڄݨ والی خواهش دا حصہ ہے. ایندے نال غیر ملکی ریاستاں کیتے ایرانی گیس دے ذخائر تے کنٹرول کرݨ وی ممکن تھی ویسی، جیڑھی جو دنیا اچ ݙوجھے نمبر تے سب توں وݙی ہے، اتے ایندے تیل دے ذخائر، عالمی مجموعی پیداوار دا 12 فیصد ہن. اسرائیل وچ فلسطینیاں، لبنانیاں اتے ہُݨ ایرانیاں دے خلاف جنگ کوں ہولوکاسٹ وچالے 60 لکھ یہودیاں دے قتل عام نال جائز قرار ݙتا ویندا پئے. پر گلوبل ساؤتھ، خاص کر فلسطینیاں کیتے اے ڳالھ لُکی ہوئی نئیں جو تقریباً سارے ہولوکاسٹ اسکالرز غزہ اچ نسل کشی دی مذمت کرݨ توں انکار کر ݙتے. ہولوکاسٹ تے تحقیق اتے یادگار بݨاوݨ کیتے وقف کیتے ڳئے ہک وی ادارے واضح تاریخی مماثلت کوں نیں پیش کیتا اَتے نہ ہی ایں اڄوکے جاری اجتماعی قتل عام دی مذمت کیتی اے.
“ہولوکاسٹ دے علم دے ماہراں، کُجھ ڳالھیں کوں چھوڑ تے، آپݨے اصلی مقصد کوں بے نقاب کر ݙتے، جیندے وِچ انسانی فطرت دے کالے پاسے اَتے ٻُرے کَم کرݨ دے اساݙے بھیانک رحجان دا جائزہ گھِنݨا شامل کائنی، بلکہ یہودیاں کوں دائمی مظلوم بݨاوݨا اَتے نسلی قوم پرست ریاست اسرائیل کوں اوندے آباد کار نوآبادیات، رنگ و نسل دی بݨِیاد تے کیتے ونڄݨ والے وَنݮ اَتے نسل کُشی دے جرماں توں بری کرݨ ہِے۔
ہولوکاسٹ کوں اغوا کرݨ، فلسطینی مظلوماں دا دفاع نہ کرݨ کیوں جو او فلسطینی ہِن، ایں ڳالھ نال ہولوکاسٹ دے مطالعیاں اَتے ہولوکاسٹ دی یادگاراں دی اخلاقی ساکھ تباہ تھی ڳئی ہِے۔ ہݨ اے ڳالھ ثابت تھی ڳئی ہِے جو اے نسل کُشی کوں روکن کیتے نئیں بلکہ نسل کُشی کوں جاری رکھݨ کیتے ہِے، اے ماضی دی ڳول پھرول کیتے نئیں بلکہ حال کوں ڳالھݨ کیتے ہِے۔
کوئی وی کمزور سُنڄاݨ جیندے وِچ آکھیا ونڄے جو ہولوکاسٹ چھڑا اسرائیل اَتے اوندے صیہونی حمایتیّاں دی ملکیت نئیں، اینکوں تُرنت بند کر ݙتا ویندے۔ لاس اینجلس دے ہولوکاسٹ میوزیم ہِک انسٹاگرام پوسٹ کوں ہٹا ݙتا جیندے وِچ لِکھیا ڳیا ہئی: “اَڳاں توں کݙاہیں وی نئیں دا مطلب چھڑا یہودیاں کیتے اَڳاں توں کݙاہیں وی نئیں تھی سڳدا”۔ صیہونیاں دے ہَتھوں، “اَڳاں توں کݙاہیں وی نئیں” دا بالکل ایہو مطلب ہِے، اَڳاں توں کݙاہیں وی نئیں، صرف یہودیاں کیتے۔
ایمے سیزائر، نوآبادیات تے ہِک تقریر وِچ لکھدے جو ہٹلر خاص طور تے ظالم چھڑا ایں کیتے لڳدا ہئی کیوں جو اوں “چِٹے بندے دی تذلیل” دی صدارت کیتی ہئی، اَتے یورپ تے “نوآبادیاتی طریقہ کار لاڳو کیتا ہئی جیہڑا جو ایں توں پہلے خاص کر الجزائر دے عرباں، ہندوستان دے ‘کُولیاں’ اَتے افریقہ دے کالیاں کیتے مخصوص ہئی”۔
تسمانیہ دی آبائی آبادی دی مکمل تباہی، ہیریرو اَتے ناماکوا دا جرمن قتل عام، آرمینیائی نسل کُشی، 1943 دا بنگال وِچ قحط – اوں ویلے دے برطانوی وزیراعظم ونسٹن چرچل ہندوواں کوں “بُری عبادت آلے بُرے لوک” آکھیا ہئی – ہیروشیما اَتے ناگاساکی وِچ عام شہریاں تے ایٹمی بم سٹݨ، “مغربی تہذیب” سانگے بݨیادی ڳالھیں کوں نُشابر کریندے ۔
نسل کُشی کوئی غیر معمولی ڳالھ نئیں، اے مغربی “تہذیب” دے ڈی این اے وِچ شامل ہِے۔
شاعر لینگسٹن ہیوز آکھیا ہئی، “امریکہ وِچ، کالیاں کوں اے ݙسݨ دی لوڑھ نئیں جو فاشزم عملی طرانح نال کیا ہِے؟ ساکوں ڄاݨ ہِے تے زورݙک، بالادستی اَتے معاشی جبر دے اوندے نظریات اساݙے کیتے ٻہوں پہلے توں حقیقت ہِن”۔
نازیاں جݙاں نورمبرگ قوانین بݨائے تاں اُنہاں کوں کالیاں کوں حق رائے دہی توں محروم کرݨ کیتے بݨائے ڳئے قوانیاں دی طرز تے بݨایا۔ امریکہ دے آبائی امریکیاں اَتے فلپائنیاں کوں شہریت ݙیوݨ توں انکار – بھانویں جو او امریکہ اَتے امریکہ دے علاقیاں وِچ رہندے ہَن، دی نقل جرمن فاشسٹاں کیتی جنہاں یہودیاں توں شہریت کھس گیدھی ۔ امریکہ دے بین المذاہب مخالف قوانین، جیندے وِچ بین المذاہب شادیاں کوں جرم قرار ݙتا ڳیا، جرمن یہودیاں اَتے آریاواں وچالے شادیاں تے پابندی لاوݨ دا کارݨ ہئی۔ امریکییں ہِک فیصد کالے خون آلے بندے کوں وی کالا قرار ݙتا – جینکوں جو “ون ڈراپ رول” آہدن – نازیاں، ستم ظریفی نال ودھ لچک ݙکھیندے ہوئے، ترئے یا ترئے توں ودھ یہودی ݙاݙیاں آلے بندے کوں یہودی قرار ݙتا”۔
میکسیکو، چین، ہندوستان، آسٹریلیا، کانگو اتے ویتنام جئیں مُلکاں اچ نوآبادیاتی منصوبیاں کارݨ لکھاں مقامی مظلومیں نال تھئے ظلم یاد کرو۔ ایں کیتے یہودیاں دے ایں دعوے تے کوئی دھیان نئیں ݙیندا جو انہاں دا ݙکھ نویکلا ہے۔ ٻنہیں وی ہولوکاسٹ برداشت کیتن ، پر اُنہاں ہولوکاسٹس کوں اُنہاں دے مغربی مجرمیں گھٹ کر ݙتے یا منݨ توں انکاری ہن۔ ۔
اسرائیل اوہ قومی ریاست ہے جیندے خواب اساݙے مسیحی فاشسٹ اتے رائٹ ونگ آلے اپنْے کیتے ڈیہدن ، او سیاسی اتے ثقافتی ونکو ونکی دے نال نال قانونی، سفارتی اتے اخلاقی اصولاں کوں مسترد کریندن۔ اسرائیل دی تعریف رائٹ ونگ آلے ایں سانگے کریندن کیوں جو انسانی حقوق دے قانون توں پچھوں ہٹا ݙتا ڳئے اتے انسانی آلائش سمجھ کنیں معاشرے کوں “صاف” کرݨ کیتے اندھا دھند مہلک طاقت ورتیندن ۔
ہولوکاسٹ کوں خاص ثابت کرݨ دی ایں چکاوݨی نال پریمو لیوی پریشان ہئی، جیویں جو او آپ 1944 توں 1945 تائیں آشوٹز اچ قید ریہی تے جئیں “سروائیول ان آشوٹز” لکھی۔ لیوی اسرائیل دی نسل پرست ریاست دا اتے فلسطینیاں دے نال اوندے سلوک دا سخت ناقد ہے ۔ انھاں شواہ کوں “بدی دا نہ ختم تھیونڑ آلا منبع” سمجھا جئیں “بدلے دی تریہہ ، اخلاقی گراوٹ ، انکار، تھکاوٹ، مایوسی دی صورت اچ ہزار طریقیاں نال دوبارہ سرائیت کیتی”۔
لیوی انہاں دی منوت دی مذمت کیتی جیڑھے “باریکی اتے پیچیدگی توں پریں راہندن۔ انہاں دی مذمت کیتی جنہیں “انسانی واقعات د ی وہیند کوں تنازعات اچ اتے تنازعات کوں ڈو مُکھی مقابلیاں اچ (اساں اتے او) وچ گھٹایا۔” انھاں خبردار کیتا جو “حراستی کیمپاں وچ انسانی ڳانڈھیں دا نیٹ ورک سادہ نہی: ایکوں مظلوم اتے ظالم دے ڈو حصیاں اچ نئیں ونڈیا ونڄ سڳدا۔” انھاں کوں علم ہئی جو دشمن “باہر وی ہئی اتے اندر وی۔”
مردخائی چیم رُمکوفسکی، جیکوں “بادشاہ چیم” دے ناں نال ڄاݨا ویندے ، پولینڈ اچ نازی قبضہ گیراں پاسیوں لوڈز یہودی وستی تے حکومت کریندا ہئی۔ یہودی وستی غلام مزدور کیمپ بݨ ڳئی جیندا رُمکوفسکی اتے اوندے نازی مالکیں کوں ٻہوں فائدہ تھیا۔ رُمکوفسکی مخالفین کوں موت دے کیمپاں اچ ڈیپورٹ کر ݙتا۔ اوں چھوہریاں اتے تریمتاں نال بدفعلی کیتی اتے اُنہیں کوں تنگ کیتا۔ اوں کہیں اَجھک متوں غلامی دا مطالبہ کیتا۔ اوں اپنْے ظلمیں دی برائی کوں مجسم کیتا۔
اَساں سارے رُمکووسکی وِچ ݙسدے پئے ہئیں، اُوندا ابہام اَساڈا ہے، اے اَساڈی ݙُوجھی فطرت ہے، اَساں مِٹی اَتے رُوح توں بݨے بَندے ہئیں،” لیوی اپݨی لکھت “دی ڈراؤنڈ اینڈ دی سَیوڈ” وِچ لِکھیا۔ “اُوندا تپ اَساڈا ہے، اَساڈی مغربی تہذیب دا تپ جِہڑا ‘شَہنایاں اَتے ڈھولاں نال دوزخ وِچ ڈِھیندے ، اَتے اوندے بدما ڳہݨے اَساڈے معاشرتی وقار دیاں علامتاں دی وِگڑی ہوئی شبیہہ ہِن۔”
لیوی جاری رکھیا، “رُمکووسکی وانڳوں، اَساں وِی طاقت اَتے وقار توں اِتنے دَنگ ہئیں جو اَپݨی اصلی کمزوری کوں بُھل ڳئے ہئیں۔ جڄاݨ ٻضجھ تے یا نئیں، اَساں طاقت نال سمجھوتہ کر گھِندے ہئیں، اے بُھل تے جو اَساں سارے یہودی وَستیاں وِچ ہئیں، جو یہودی وَستیاں کندھاں نال بَند ہِن، جو یہودی وَستیاں توں ٻاہر موت دے مالکاں دی حکومت ہے، اَتے نیڑے ای ٹرین کھڑی ہے۔”
لیوی سمجھدا ہا جو مَظلوم اَتے ظالم دے وِچالے لِیک کِیتلی پَتلی ہے۔ اَساں سارے خوشی نال قاتل بݨ سڳدے ہئیں. یہودی ہووݨ یا ہولوکاسٹ توں بچݨ وِچ وَدھیک کوئی اخلاقیّت نئیں۔ اِیں پارُوں، لیوی کوں اسرائیل وِچ ناپسندیدہ سمجھیا ویندے
صیہونی ہولوکاسٹ اَتے یہودی ریاست وِچ مقصد اَتے معنیٰ لَبھدن ، اَتے نالے ہِک مِٹھی اخلاقی برتری۔ 1967 دی جنگ پچھوں ، جَݙاں اسرائیل غزہ، پچادھی کندھی بشمول پوادھی یروشلم، شام دی گولان پہاڑیاں اَتے مصر دا جزیرہ نما سینائی تے قبضہ کر گیدھا ، تاں اسرائیل، جیویں جو امریکی سماجیات دان ناتھن گلیزر پسندیدگی نال ݙِٹّھا، “امریکی یہودیاں دا مذہب” بݨ ڳیا۔ ہولوکاسٹ اُنہاں دا “اخلاقی سرمایہ” بݨ ڳیا۔
یورپی مؤرخ چارلس ایس. مائر “دی ان ماسٹر ایبل پاسٹ: ہسٹری، ہولوکاسٹ،ایند جرمن نیشنل آئیڈینٹٹی” وِچ لکھدے: “یہودیاں دے ݙُکھ کوں بیان کنوں ٻاہر سمجھیا ویندے، ناقابلِ ترسیل، اَتے وَل وَی ہر ویلھےاوندا اعلان کِیتا ونڄݨا چَہیدے۔ “
“اے ٻہوں ودھ ذاتی معاملہ ہِے، اینکوں رَلَاوݨا نئیں، پر اِیندے نال ای عام وی ہِے تاں جو مہذب معاشرہ جُرمیں دی تصدیق کرے۔ ہِک ٻہوں ای مخصوص اوکھ کوں عام جاھیں تے محفوظ کیتا ون٘ڄے: ہولوکاسٹ میوزیم، یادگیری باغات، بے دخلی آلیاں جاھیں، یہودی ڈھنڳ نال نئیں بلکہ شہری یادگاراں دی طرانح وقف کیتا ون٘ڄے۔ پر ہِک ملک وِچ ہِک میوزیم دا کیا کردار ہِے، جیویں جو امریکہ، ہولوکاسٹ دی جاہ توں ٻہوں پرے ہِے۔ کیا اِیندا مقصد انہیں لوکیں کوں کٹھا کرݨ ہِے جنھیں تکلیف بھوڳی ہِے یا غیر یہودیں کوں ہدایت ݙیوَݨ ہِے؟ کیا ایندا مطلب اِیں ڳالھ دی یاد دہانی کراوݨ ہِے جو “اے سبھ کجھ اِتھاں وی تھی سڳدے؟” یا اے ہِک بیان ہِے جو کُجھ خاص رعایت دی لوڑھ ہِے؟ کینجھے حالات وِچ ہِک ذاتی اوکھ تے ݙکھ ٻئے ویلھے عام ݙکھ دا کم ݙے سڳدے؟ تے جے نسل کشی دی عام ݙکھ تراویں تصدیق کر ݙِتی ون٘ڄے، تاں کیا ساکوں ٻئے خاص ݙکھیں دی سند کوں وی قبول نیں کرݨا چاہِیدا؟ پولش نسل دے ہِک امریکی مؤرخ دا آکھݨ ہِے جو 1939 وِچ جرمن حملے نال، پولینڈ دے لوک یورپ وِچ ہولوکاسٹ دا تجربہ کرݨ والے پیلھے لوک بݨ ڳئے تے مؤرخیں ہِیں ویلھے تائیں “خاص اصطلاحیں وِچ سانحے دی تشریح کرݨ دا انتخاب کِیتے – یعنی یہودی ثقافت دی تاریخ وِچ سب توں ودھ المناک دور”۔ جے پولش امریکی اپݨے ای “بھُل ڳئے ہولوکاسٹ” دا دعویٰ کریندن، تاں اُنھیں کُوں کیڑھی سُن٘ڄاݨ مِلݨی چاہِیدی ہِے؟ کیا آرمینیائی اَتے کمبوڈیائی لوکیں کوں وی سرکاری خرچے نال بݨائے ڳئے ہولوکاسٹ میوزیم دا حق حاصل ہِے؟ اَتے کیا ساکوں ستویں ݙینہہ دے ایڈوینٹسٹ اَتے ہوموسیکژول لوکیں کِیتے وی یادگاراں دی لوڑھ ہِے جِنھیں کوں تریجھے ریخ دے ہتھوں مار ملی۔
نویکلا اوکھ نویکلا حق ݙیندے۔
کوئی وی جرم جیرھا اسرائیل اپݨے بقاء دے ناں تے کریندے – اِیندا “زندہ رَہݨ دا حق” – اِیں انفرادیت دے ناں تے جائز ہِے۔ ایندی کوئی حدُود کائیں نیں؟۔ دُنیا کالی اَتے چٹی ہِے، نسل پرستی دے خلاف کݙاہیں نہ مُکݨ آلی جنگ، جیرھی پروٹینی ہِے، اِیندا انحصار اِیں ڳالھ تے ہِے جو اسرائیل کِینھاں کوں نشانے تے رکھیندے۔ اِیں خون ریزی کوں چیلنج کرݨ دا مطلب ہِے سام دشمن ہِے، یہودیں دی ہِک ٻئی نسل کشی کوں آسان بݨاوݨ ہِے۔
اے آسان فارمولا چھڑا اسرائیل دے مفادات کُوں پورا نئیں کریندا، بلکہ نوآبادیاتی طاقتاں دے مفادات کُوں وی پورا کریندے جنہیں اپݨی نسل کشی کِیتی تے او وی جیرھی او لُکاوݨ چاہندن، ۔”
نازی ہولوکاسٹ دی تقدیس ہک عجیب و غریب لین دین پیش کریندی ہے۔ اسرائیل دی ریاست کوں ہتھیار ݙیوݨ اتے مالی امداد کرݨ، انہاں جرائم دی مذمت کرݨ آلیاں اقوام متحدہ دیاں قرارداداں اتے پابندیاں کوں روکݨ اتے فلسطینی لوکاں اتے انہاں دے حامیٔاں کوں بُرا ثابت کرݨ، کفارہ اتے یہودیاں دی حمایت دا ثبوت بݨ ویندے۔ بدلے وچ، اسرائیل ہولوکاسٹ دے دوران یہودیاں دی حالت زار تے مغرب دی بے حسی اتے جرمنی کوں ایندے کرتݨ کنوں معاف کر ݙیندے۔ جرمنی ایں غیراخلاقی اتحاد کوں، نازیت کوں جرمنی دی باقی تاریخ توں جدا کرݨ کیتے استعمال کریندے، جیندے وچ جرمن کالونیاں دے نماء اتے ہیررو دے خلاف کیتے ڳئے قتل عام وی شامل ہن، جیندا ناں ہݨ نمیبیا ہے۔ اسرائیلی مؤرخ اتے نسل کشی دے اسکالر راز سیگل لکھدن، “ایں طرح دا جادو فلسطینی لوکاں دے خلاف نسل پرستی کوں جائز بݨیندے عین اوں ویلے جݙاں اسرائیل انہاں دے خلاف نسل کشی کریندا پئے۔ ہولوکاسٹ دی انفرادیت دا خیال ہولوکاسٹ دی پاسیوں گھن ونڄݨ آلے ٻاہرلی قوم پرستی اتے آباد کار نوآبادیات کوں چیلنج ݙیوݨ دی بجائے ول ول پیش کریندے۔” نیو جرسی دی اسٹاکٹن یونیورسٹی وِچ ہولوکاسٹ اتے نسل کشی دے مطالعہ دے پروگرام دے ڈائریکٹر پروفیسر سیگل غزہ جنگ سانگے 13 اکتوبر 2023 کوں ہک مضمون لِکھیا، جیندا ناں ہئی: “نسل کشی دا ہک درسی کتابی معاملہ”۔ ہولوکاسٹ دے ہک اسرائیلی اسکالردے طور، جیندا ٹٻر ہولوکاسٹ وچ مر ڳیا، اوندی پاسیوں اینجھی مذمت ہک ٻہوں نویکلی ڳالھ ہئی۔ پروفیسر سیگل اسرائیلی حکومت دے ایں فوری مطالبے وِچ جو فلسطینی غزہ دے اُبھے کوں خالی کر ݙیون اتے اسرائیلی عہدیداراں ولوں فلسطینیّاں کوں خونخوار ثابت کرݨ وِچ نسل کشی دی بُو ݙٹھی – اسرائیلی وزیر دفاع آکھیا ہئی جو اسرائیل “انسانی ݙنڳریں نال ٻھڑدا پئے”۔ پروفیسر سیگل میکوں ݙسایا، “روک تھام اتے ‘ول کݙاہیں نہ’ دا پورا خیال اے ہے جو اساں اپݨے شاگرداں کوں کیویں پڑھیندے ہائیں – اتھاں کجھ باریک لائناں تے لال جھنڈیاں ہَن جنہیں کوں ہک واری ݙیکھ گھنوں، اساکوں ایں عمل کوں روکݨ کیتے کم کرݨا چاہیدے جیڑھا نسل کشی تائیں َودھ سڳدے، بھانویں او حالی تائیں نسل کشی نہ وی ہووے۔” پروفیسر سیگل کوں اپݨی ایں ایمانداری دی قیمت ادا کرݨی پئی۔ اوں کنیں یونیورسٹی آف مینیسوٹا دے سینٹر فار ہولوکاسٹ اینڈ جینوسائڈ اسٹڈیز دی قیادت کرݨ دی پیشکش واپس گھن گیدھی ڳئی ۔
“جڈاں پروفیسر سیگل اَتے میں ریاست دے دارالحکومت ٹرینٹن وچ بین الاقوامی ہولوکاسٹ یادگاری اتحاد (IHRA) بل دی منظوری دے خلاف گواہی ݙتی، جیندے وچ اسرائیل دی ریاست دی تنقید کوں سام دشمنی دے برابر قرار ݙتا ویندے، تاں صیہونیاں ساݙیاں آوازاں گُھٹ ݙتیاں اَتے کمیٹی دے چیئرمین ساݙے مائیکروفون بند کر ݙتے۔ اُتھاں اساں بحث کریندے پئے ہاسے جو اے بل آزادی اظہار کوں گھٹیسی جݙاں جو اساکوں اوں ویلھے آزادی اظہار توں محروم کیتا ویندا پیا ہئی۔
نسل کشی اڳلا مرحلہ ہے جینکوں ماہر بشریات، ارجن اپادورائی، ہک “دنیادی پیمانے تے مالتھوسی اصلاح” آہدن جیہڑی “دنیا کوں عالمگیریت دے جیتݨ ہاریں کیتے بݨائی ڳئی ہے، جݙاں جو اوندے ہارݨ آلیاں دے تکلیف دہ شور کوں چھوڑ تے۔”
امریکہ اَتے یورپ دے مُلکاں پاسیوں اسرائیل دی مالی امداد اَتے اسلحہ فراہمی، جیویں جو او نسل کشی کریندا پئے، ݙوجھی عالمی جنگ پچھوں دے بین الاقوامی قانونی نظام کوں ختم کر ݙتے۔ اِیندی کوئی ساکھ نئیں ریہی ۔ پچادھی ملک کہیں کوں وی جمہوریت، انسانی حقوق یا مغربی تہذیب دیاں فرضی خوبیاں سانگے لیکچر نی ݙے سڳدے۔ اے دھوکہ، جو اساں ہک قوم دی حیثیت نال جمہوریت، مساوات اَتے انسانی حقوق کوں وَدھیندے پئے ہائیں ، مُک ڳئے۔
“جݙاں غزہ ہکلان دا کارݨ بݨدے، آباڳابھی اَتے خالی ہووݨ دا احساس ݙیندے ، اوں ویلھے اے اݨ ڳݨت بے اختیار لوکاں کیتے اِکہویں صدی وچ سیاسی اَتے اخلاقی شعور دی لازمی شرط بݨ ویندے – جیویں جو پہلی جنگ عظیم پچادھ وچ ہک نسل کیتے ہئی،” پنکج مشرا لکھدن۔
اساں وچوں کہیں وی جِنہیں اسرائیل اَتے فلسطین کنوں رپورٹ کیتا، اَتے جِتھاں میں سَت سال تائیں بطور رپورٹر کم کیتے، ایں نسل کشی دی پیشن گوئی نہ کیتی۔ اَتے ول وی، اساں صیہونی منصوبے دے دل وچ موجود نسل کشی دے جذبے توں چنڳی تراویں سنڄاݨوں ہاسے – اسرائیلی معاشرے دے وݙے پکھ پاسیوں سارے فلسطینیاں کوں ختم کرݨ اَتے کڈھݨ دی خواہش۔ اے نسل کشی دا جذبہ صیہونیت دے آغاز توں موجود ہے۔
وکٹر کلیمپرر، لسانیات دے پروفیسر اَتے نازی حکومت دے ہیٹھوں رہݨ والے برلن دے ہک رَبی دے پتر، اپݨی ڈائری وچ لکھیا، “میکوں صیہونی، جیہڑے 70 عیسوی دے یہودی ریاست وچ واپس ونڄݨا چاہندن (ططس یروشلم کوں تباہ کر ݙتا)، ایتلے ای مَندے لڳدن جیویں نازی مَندے ہن۔ خون دی تلاش، اپݨیاں قدیم ‘ثقافتی ڄڑاں’، اپݨی جزوی منافقت، دنیا کوں جزوی طرانح نال واپس گھن ونڄݨ پاروں او بالکل نیشنل سوشلسٹس سَنویں ہن۔”
میں انتہا پسند َربی مئیر کاہانے دی کوریج کیتی، جئیں دعوی کیتا جو تشدد ہک یہودی خوبی ہے اتے بدلہ ہک خدائی حکم ہے۔ جݙاں میں اسرائیل وچ ہَم تاں اسرائیلی حکومت اونکوں الیکشن بھڑن کنیں روک ݙتا ۔
کاہان کوں 5 نومبر، 1990ء کوں نیو یارک شہر وچ قتل کر ݙتا گیا ہا۔ اسرائیل وچ ایندی بݨائی کچ پارٹی تے چار سال پچھوں پابندی لا ݙتی ڳئی جݙاں بروکلین وچ ڄمݨ آلے ڈاکٹر اَتے کچ دے رکن باروخ گولڈ سٹین الخلیل دی ابراہیمی مسجد وچ وَڑ کنیں نمازیں اُتے فائر کھول ݙتا، جئیں وچ 29 فلسطینی مارے ڳئے ۔ گولڈ سٹین، جئیں اپݨی فوجی کپتان دی وردی پاتی ہوئی ہائی ، نمازیں اونکوں قابو کر کنیں مار ݙتا۔ میکوں نیویارک وچ میݙے ایڈیٹرز بچ ونڄݨ آلیں دے انٹرویو کیتے بھیڄا۔ جݙاں اُنہاں کوں کاپی ملی، تاں اُنہاں زور ݙتا جو میں اُنہیں یہودی آباد کاریں نال ودھیک انٹرویو کراں جنہیں گولڈ سٹین دے فلسطینییں نال شکایات کوں جائز قرار ݙتے۔ جیہڑھی بظاہر بیلنس دی کھیݙ لڳدی ہائی پر اصل وچ او سچائی کوں لکاوݨ دی کوشش ہئی۔
ذبح کرݨ دی حمایت وچ بیانات پچھوں کچ کوں امریکہ ہک دہشت گرد تنظیم ڈکلئیر کیتا ۔
پر کاہانزم ختم نہ تھیا۔ اینکوں یہودی انتہا پسندیں اتے آباد کاریں پالیا پوسیا ہئی۔
کچ دی نسلی عدم برداشت اتے فلسطینیں دے خلاف اجتماعی تشدد دے مطالبے اسرائیلی معاشرے دے وݙے حصے کوں متاثر کیتا۔ 7 اکتوبر دے حملیاں پچھوں اینکوں تقریبا عالمگیر پزیرائی ملی۔
میں اے عدم برداشت نیتن یاہو دی سیاسی ریلیاں وچ ݙِٹھی، جینکوں ایپیک نال منسلک امریکی رائٹ ونگ توں بھرپور فنڈنگ ملی ، جݙاں او یتزاک رابن دے خلاف الیکشن بھڑدا پیا ہا، جیڑھا جو فلسطینیں نال امن معاہدہ کرݨ چاہندا ہائی ۔ نیتن یاہو دے حمایتی کاہانے توں متاثرہ نعرے لیندے ہن جیویں جو “عربیں دی موت” اتے “رابن دی موت”۔ انہاں رابن دا پتلا نازی وردی وچ ساڑیا۔ نیتن یاہو رابن دے ہک فرضی جنازے دے اڳوں مارچ کیتا۔
رابن کوں 4 نومبر 1995 کوں ہک یہودی جنونی قتل کر ݙتا ۔
نیتن یاہو، جیہڑا پہلی واری 1996 وچ وزیر اعظم بݨیا، اپݨی سیاسی زندگی اُنہاں یہودی انتہا پسندیں دی پرورش وچ گُذاری جیندے وچ ایتمار بن گویر وی شامل ہے، جئیں اپݨے کمرے دی دیوار اُتے گولڈ سٹین دی تصویر لائی ہوئی ہے، انہیں وچ بیزالل سموٹرچ، ایویگڈور لیبرمین، گیڈون سعر اتے نفتالی بینیٹ وی شامل ہن۔
نیتن یاہو دے پیو، بن صیون، جئیں ری۔ ویژینیسٹ صہونی تحریک دے بانی، ولادیمیر جابوٹنسکی دے مددگار دا کم کیتا ، اَتے جینکوں بینیٹو مسولینی “چنگا فاشسٹ” آکھیا کریندا ہئی، ہیروٹ پارٹی وچ ہک رہنما ہئی جئیں اسرائیل توں مطالبہ کیتا جو او تاریخی فلسطین دی ساری زمین تے قبضہ کرے۔ ہیروٹ پارٹی بݨاوݨ آلے ٻہوں سارے لوکاں 1948 دی جنگ وچ دہشت گردی دے حملے کیتے ، جئیں اسرائیل دی ریاست قائم کیتی۔ البرٹ آئن سٹائن، ہانا آرینٹ ، سڈنی ہک اتے بئے یہودی دانشوراں نیو یارک ٹائمز وچ چھپݨ آلے آپݨے ہک بیان وچ ہیروٹ پارٹی کوں ہک اینجھی پارٹی آکھیا جیندی تنظیم، طریقے، سیاسی فلسفہ اتے سماجی اپیل نازی اتے فاشسٹ پارٹیاں نال ٻہوں رَلدی مِلدی ہے”۔ صیہونی منصوبے وچ یہودی فاشزم دا ہک کُراڑ ہمیشہ ریہے ، جیویں جو امریکی معاشرے وچ فاشزم دا کُراڑ پاتا ویندے ۔ بدقسمتی نال ساݙے اَتے فلسطینیاں کیتے اے فاشسٹ طاقت وَدھدی پئی ہے۔ غزہ کوں مٹاوݨ دا فیصلہ ٻہوں مدت صیہونی رائٹ ونگ دا خواب ہائی، جیہڑے کاہان دی تحریک دے وارث ہن۔ یہودی شناخت اَتے یہودی قوم پرستی نازیاں دے خون اتے زمینی نظریے دا صیہونی وَرژن ہن۔ یہودی ݙڈھپ کوں خدا وانگوں مقدس مَنیا ویندے، جیویں فلسطینیاں دا قتل عام ہے، جِنہاں کوں نیتین ہایو بائبل دے عمالقیاں نال تشبیہ ݙتی جنہیں دا بَنی اسرائیلیاں قتل عام کیتا ۔ امریکی کالونیاں وچ یورپی اتے یورو-امریکن لوکاں وی مقامی امریکییاں دے خلاف اپݨی نسل کشی کوں جائز قرار ݙیوݨ کیتے بائبل دی اِیہا عبارت وَرتی ۔ دشمن – عام طور تے مسلمان – جیڑھے ختم تھیون کیتے تیار ؓیٹھن ، او کمتر انسان ہوندن جیڑھے برائی دا مظہر بݨدن۔ تشدد اتے تشدد دی دھمکی رابطے دے او طریقے ہن جیڑھے یہودی قوم پرستی دے جادوئی دائرے توں باہر دے لوک ای چھڑا سمجھدن۔ مسیحی نجات اوں ویلھے تھیسی جݙاں فلسطینیاں کوں بےدخل کر ݙتا ویسی۔ یہودی انتہا پسند المسجد الاقصی کیتے سݙ مَریندن ڄیڑھی مسلماناں کیتے تَرئے مقدس ترین جاہیں وچوں ہک ہے، اے خیال کیتا ویندے جو اے یہودی ݙوجھی عبادت گاہ دیاں باقیات اُتے بݨائی ڳئی ہائی جیڑھی 70 عیسوی وچ رومی فوج تباہ کر ڈتی ، اینکوں مسمارکر ݙیوݨا چاہیدا ہے۔ اے انتہا پسند ایندی جاہ ہک “تریجھی” یہودی عبادت گاہ بݨاوݨ کیتے آہدن، ایہو جہیں اقدام مسلم دنیا کوں بھڑکاوݨ دا کارݨ بݨدن۔ ۔ پچھادھی کندھی کوں، جینکوں جوشیلے لوک “یہودیہ اتے سامریہ” آہدن، اسرائیل نال ملایا ویندا پئے۔ اسرائیل، جیندے اُتے ٻہوں قدامت پسندیں اتے یونائیٹڈ تورات یہودیت پارٹیاں دے نافذ کردہ مذہبی قانوناں دی حکمرانی ہے، تِکھیں ای ایران وچ ظالم مذہبی حکومت دی عکاسی کریسی”۔
جیمز بالڈون ساݙی فطری درندگی تے پِچھاں ہٹݨ کوں ٻہوں پیلھوں ݙیکھ گیدھا ہا۔ اُنہاں خبردار کیتا جو ہک “خوفناک امکان” ہے جو “پچادھی آبادی، اپݨے قیدیاں توں چوری کیتی ہوئی شے کوں پکڑݨ کیتے جدوجہد کریندی پئی ہے، اَتے اپݨے آپ کوں آئينے وچ ݙیکھݨ توں قاصر ہے، اے پوری دُنیا وچ ہک اینجھا کھنڈار کریسی جیندے کارݨ جے ایں سیارے تے حیاتی نہ مُکسی تاں اینجھی نسلی جنگ ضرور لَڳسی جیڑھی دُنیا کݙاہیں نہ ݙٹھی ہوسی اَتے اڳوں تے آوݨ آلیاں نسلاں ساݙے ناں کوں ہمیشہ بُرا بھلا آکھسن۔ ” ایران، لبنان اَتے غزہ وچ وحشت اوھا ای وحشت ہے جیندا ساکوں آپݨے گھر اچ سامہݨا ہے۔ ایران تے نسل کشی، وݙے پیمانے تے قتلِ عام اَتے بلا اشتعال جنگ کرݨ والے اوہے لوک ہِن جیڑھے ساݙے جمہوری اِداریاں کوں مُکیندے پئین ۔ ایران، لبنان اَتے فلسطین دے لوک ڄاݨدن جو اِنھاں درندیاں کوں خوش نی کیتا ونڄ سڳدا۔ عالمی اشرافیہ کُجھ وی یقین نئیں کریندی۔ او کُجھ وی محسوس نئیں کریندے۔ اِنہاں تے اعتبار نئیں کیتا ونڄ سڳدا۔ او سارے نفسیاتی مریضاں دیاں بنیادی خصوصیات ݙکھیندن۔ اتوں دا سوھݨپ ، وݙائی اَتے خود پسندی، ساندھوراند ہل چل دی لوڑھ، کوڑ ، فریب، ہیرا پھیری اَتے پچھتاوا یا جرم محسوس کرݨ توں قاصر ہوندن۔ او ہمدردی، ایمانداری، رحم دِلی اَتے قربانی دے ڳݨیں کوں کمزوری سَمجھدن۔ او چَھڑا اپݨے آپ کوں اڳاں َرکھدن۔ ایرک فروم “دی سین سوسائٹی” وچ لکھدے جو ایں ڳالھ توں کوئی فرق نئیں پوندا جو لکھاں لوک ایں بُرائی وچ شریک ہِن، ایں ڳالھ نال بُرائی، نیکی وچ نئیں وَٹیج ویندی ، اَتے ایں ڳالھ نال غلطی سچ ثابت نئیں تھی سڳدی جو لکھاں لوکیں غلطی کیتی تے ایں ڳالھ نال سارے لوک ٹھیک نئیں تھی سڳدے بھانویں لکھاں لوک ذہنی مرض دا شکار ای کیوں نہ ہوون۔
اساں غزہ اچ ترائے سال توں بُرائی ڈیہدے کھڑے ہائیں ۔ ایران اچ وی ٖݙیہدے پئے ہائیں ۔ لبنان اچ وی ڈیہدے پئے ہائیں۔ اساں ڈیہدے پئے ہائیں جو سیاسی رہنما تے میڈیا ایں بُرائی کوں معاف یا لُکیندے پئین۔ نیو یارک ٹائمز، جیویں جو ارول لکھیا ہئی، آپݨے رپورٹرز تے ایڈیٹرز کوں ہک اندرونی یادداشت بھیجی تے انہیں آکھیا جو غزہ سانگے لکھدیں ہوئیں “مہاجر کیمپاں”، “مقبوضہ علاقہ”، “نسلی صفائی” تے یقیناً “نسل کشی” جَہیں لفظ نہ ورتے وَنڄن ۔ او جیڑھے ایں برائی دا ناں گھندن تے ایندی مذمت کریندن، جیندے اچ بہادر سٹوڈنٹس وی شامل ہن جیہڑے کیمپس اچ دَھرنے ٖݙیندے پائین ، اُنہاں تے الزام لایا ویندے، اُنہاں دے ناں بلیک لسٹ اِچ پاتے ویندن تے اُنہاں کوں کیمپس کنیں کڈھیا ویندے۔ اُنہاں کوں گرفتار کیتا ویندے تے ملک بدر کیتا ویندے۔ اساݙے اُتیں ہک خوفناک چُپ چھاندی ویندی ہے ، جیویں جو آمرانہ ریاستاں اچ ہوندے ۔ اساکوں جاݨ ہے جو ایندا انجام کیا ہوسی۔ اپݨا فرض ادا نہ کرو، ایران تے جنگ دی حوصلہ افزائی نہ کرو، نسل کشی دے جرم دے خلاف آواز نہ چاؤ۔ جتاں اپݨا نشریاتی لائسنس منسوخ ڈیکھو، جیویں جو ٹرمپ دے ایف۔سی۔سی۔ دے چیئرمین برینڈن کار تجویزݙتی ہے۔ ساݙے دشمن موجود ہن۔ او فلسطین اچ نئیں، او لبنان اچ نئیں، او ایران اچ نئیں، او اتھائیں سݙے نال امریکہ وچ موجود ہن۔ او ساݙے جیوݨ تے حکمرانی کریندن۔ او ساݙے اصولاں نال غداری کریندن۔ او ساݙے ملک نال غداری کریندن۔ او غلاماں تے مالکاں دی دنیا دا خواب ݙیہدن ۔ غزہ چھڑی شروعات ہے۔ اصلاح کیتے کوئی اندرونی نظام موجود کائیں نیں ۔ اَساں رکاوٹ پا سڳدے ہائیں یا ہتھیار سَٹ سڳدے ہیں۔ چھڑی ایہا ای چوائس بچی ہے ساݙے کولہوں۔