میں سمجھداں مارکسیت انسانی سالویشن دا فلسفہ اے تے مارکسی ادب انسان کوں اوندیں مادی حالتیں دا شعورݙیندے۔ آلتھیوسے تے مارکیوزے دے مطالعے دے بعد آکھ سگداں ریاست سماج تے اپݨے کنٹرول کوں مضبوط کرݨ کیتے ادب کوں وی اداراتی (Institutionalize) کرݨ دے حربے حیلے کریندی اے اتے انعام واکرام جاری کرکے نام نہاد قومی آئیڈیالوجی دے تبلیغی ادیبیں دی جماعت تیار کریندی اے جیرھے کتھئیں ایونٹ گارڈ لکھاری سڈیندن تے کتھئیں ” کافی تحریک ” دے سریت پسند شاعر بݨ تے پھردن ۔ حقیقت وچ اے لوک ، ادب دے ذریعے سماجی تے شعوری ارتقا کوں روکݨ تے Status Quo کوں زندہ رکھݨ والے آلہ کا رہن۔
ادیبیں کاݨ جدوجہد صرف رتے پیلے جھنڈے چاوݨ دا ناں نہیں۔ ریاست توں انعامات قبول نہ کرݨ یا ول سردا کم و بیش طوائفانه خطاب رد کرݨ وی ادب کوں اداراتی بݨاوݨ (تے ریاستی کنٹرول) دے خلاف ادیب دی مزاحمت ہوسکدی اے۔ فوک آرٹس تے لوک ادب تے کم وی ایں جدوجہد دا حصہ اے۔ کیوں جو لوک ادب Institutionalized ہرگز کوئینی۔ میݙا نظریہ رہ گئے تخلیقی شاعری جتنا لوک شاعری دے نیڑے تھیسی اتنا اوندے وچ سوہݨپ تے ندرت اوسی تے ساݙا سرائیکی قومی تشخص وی نشابر تھیسی۔ ایندے پیش نظر میں خواجہ فرید دے بعد اشولال کوں سرائیکی دا عظیم شاعر اہداں توݨے جو اوندا روایتی ترقی پسند فکر نال کئی گانڈھا ئیں بݨدا۔
مارکسیت ہمیشاں ہیومن سولی ڈیریٹی تے میݙا یقین پختہ کرائے تے میں ایندے اثر تلے سرائیکی فوک آرٹس ( ساݙی موسیقی ، ساݙی جھمر وغیرہ) بارے لکھݨ شروع کیتا۔ صدیں توں انسانی معاشرے وچ نسل پرستی ، دین دھرم ، تے علاقائیت وغیرہ انسانیں وچ تفریق و تمیز کو ابھاریے۔ جݙاں جوکلہیں فوک آرٹس انسانی یکجہتی دے شعور کوں قائم و دائم رکھیے۔
میݙے اڄوکے تنقیدی خیالات میݙے اندر کٹرمارکسی نقاد دی موت دے بعد پیدا تھین۔ میݙی فکر کوں سمجھݨ والے دانشور میݙے اتے مارکسیت نال Betrayal دا الزام لیسن ۔ پرمیکوں بدلدیں ویلھیں نال ݙوقدم اڳونہیں رکھݨ تے ماݨ اے۔