سرائیکی اپترائت: اجو لاشاری
ھِک مچھیرے دی جُھڳی اندر، بھاہ دے نال ٻیٹھی، جی اینے ناں دی ھِک تریمت، مچھیرے دی ذال، ٻیڑی دے پکھاں دی ڳنڈھ تروپ کوُں لڳی پئی اے۔ ٻاھروُں تیز ھوا شوُکدی تے سیٹیاں وڄیندی پئی اے۔ سمُندر دی کندھی تے تے چھلاں دی ٹھاہ ڑاہ لڳی پئی اے۔ ٻاھروُں اندھارا اے، اتیں سمُندر اِچ طوفان اے۔ پر مچھیرے دی جھُڳی اندر، ھُپھ اے، سکوُن اے۔ مِٹی دا فرش سلیقے نال ٻُہارا پئے۔ چُلہے اِچ انگارے بکھدے پئین۔ سفیل تے دھوتیاں تھالیاں چلِکدیاں پئین۔ بِسترے تے، پردے دے پِچھوُں پنڄ ٻال چُپ چُپاتےسُتے پئین، سمندری طوُفان دے شور توُں بے سُدھ ۔ مچھیرا، اوُندا پئے، دھمی نال سمُندر اِچ ٻیڑی ٹھیل ڳیا ہا اتیں ہالی توݨیں ناھا وَلا۔
جی اینے سمُندر اتیں ھوا دا یَکلاس شور سُݨدی ٻیٹھی اے۔ او ݙری ھوئی اے۔
کاٹھی دی پُراݨی گھڑی آپݨی کھوھری کئو نال ݙاہ وڄیندی اے، یارھاں وڄیندی اے۔ اوُندا پئے ہالی وی ناھا وَلا۔ “نئیں بشکیندا آپ کوُں، مینہہ ھووے، جھڑ ھووے، توݨیں واء ݙوُاء ھووے، اِیکوُں شِکار تے ونڄݨاں ئی ونڄݨے۔ اِنوُں میں ھاں جو دھمی توُں لا نِماشاں تئیں گھر دے کماں اِچ رُجھی راھندی ھاں۔ ٻیا کر ای کیا سنڳدے سے؟ پر وت وی کھاوݨ کوُں رڄ ٹکر کائینی۔ ٻال ھِن تاں پیراں دی جُتی کائینی۔ سیالا ھووے یا ھُنالا، سارا سال پیرو راھݨے دھرُکدے راھندن۔ چٹی روٹی اِنہاں دے نصیب اِچ کائینی۔ وت وی شکر اے، اِنہاں کوُں رائی دی کالی روٹی تاں رڄ کھویندے ھِسے۔ روٹی توُں ھٹ کیں ٻیا کُجھ کھاندن تاں او مچھی اے۔ شُکر اے تیݙا خدایا چلوٻال ھِن تاں صحتے سُکھے۔ کوئی گِلا کوئینی ساݙا۔” او وَلاء طوُفان دی کئو گِھندی اے۔ “پر او ھوسی کِتھاں؟ ’میݙا مولا! اوُکوُں آپݨی پناہ اِچ رکھیں تے کرم کریں اوُندے تے۔” او اے آھدی اے تے ھتھاں نال صلیب دا نِشان بݨیندی اے۔
اِتلا چِرک تھی ڳئے جو ھُݨ تاں سُمھݨ دا ویلا ای وِھا ڳئے۔ جی اینے اُٹھی کھڑی تھیندی اے، موٹی لکار نال سِر وِہلٹیندی اے، لالٹین ٻلیندی اے، تے جھُڳی دے ٻاھروُں اے ݙیکھݨ آندی اے جو سمندردا طوُفان کجُھ ھَمبھے، دھمی دھمدی پئی اے، متاں اوُندے پئے دی ٻیڑی ولدی پئی ھووے۔ پر اوُکوُں سمُندر اِچ کُجھ نئیں نِظردا۔ تیز ھوا نال اوُندے سِر توُں لکار لتھی ویندی اے، ھوا نال اوُندی ڳوانڈھݨ تے در تے کوئی شئے کاڑ کاڑ ٹھاھکدی پئی اے۔ جی اینے کوُں یکدم خیال آیا جو اوُں بیمار ڳوانڈھݨ دے پُچھݨے تے ونڄݨ دا سوچا ھا۔ شودھی دی ݙیکھ بھال کرݨ آلا وی کوئی کائینی، اے سوچ کے جی اینے اوُندا در ونڄ کھڑکیندی اے۔ کئو گھِندی اے۔ اندروُں کوئی ولدا نئیں آندا۔
در تے کھڑی، جی اینے سُچیندی اے جو رنڈڑ تھی کے روزی روٹی کرݨ کیݙا اوکھا کم اے۔ توݨیں جو زیادہ ٻال کوئی نِنھیںس، ݙو ٻال ھِنینس، وت وی کِتلا اوکھا ھے، اُتوُں تھی وی بیمارڳئی اے۔ رنڈڑ ھووݨ کینجھئیں وݙی ازمائش اے۔ اندروُں ویندی ھاں، ݙیدھی ھِمینس۔
جی اینے ولاء ولاء در کھڑکیندی اے، پر اندروُں کوئی ولدا نئیں آندا۔ ’اڑی ڳوانڈھݨ! ‘ جی اینے سݙ مریندی اے۔ کِتھائیں کُجھ تھی نہ ڳیا ھووے، ایہو سوچ کرھیں، او در کوُں دِھکا ݙے کھلیندی اے۔
جھُڳی دے اندروُں گِھمی گِھمی ٹھڈھ اے۔ لالٹین اُتوُں تے کر کیں۔ او ݙیدھی ھے جو بیمار تریمت کِتھاں اے۔ پہلی شئے جینہہ تے اوُندی دید ونج پوندی اے، او ھے بِسترا، ٻوُھے دے بالکل سامھݨے، تے بسترے تے او ݙیدھی اے آپݨی ڳوانڈھݨ کوُں، جیڑھی چُپ چاپ، بغیر کئیہیں حرکت دے، موئیاں وانڳوُں لیٹی پئی اے۔ جی اینے لالٹین تاں نیڑے گِھن ویندی اے۔ ھوں، اِیہو تاں ھے۔ اوُندا سِر پِچھوُں تے نِویا پئے اتیں اوُندے ٹھڈھے نیلے موُنہہ تے موت دا تاثر نِشابر اے۔ اوُندا پیلا زرد ھتھ، پھوُتریاں دے بِسترے دے ھیٹھوُں، اِیویں لڑکدا پئے جیویں آخری لمحے کئیہیں شئے کوُں پکڑݨ دی کوشش کیتی ھوویس۔
اتیں اِݙو، ماء آپݨی دے بسترے دے نال، پینگھوُڑی اِچ، وِنگھرے والاں تے گپُلے گپُلےڳلھاں آلے ݙوُ ٻال سُتے پئے ھِن۔ پُراݨے کپڑے اُتے گھتی، سِر جوڑ کے، او ݙوُھیں سُنگڑ کے خُدوُ تھئے پئین۔ مرݨ توُں پہلے شئیت، ماء اُنہاں دیاں ڄنگھاں آݨ کڄیاں ھوسن، آپݨی لُکار تے آپݨے کپڑے اِنہاں تے آݨ گھتے ھوسنیس۔ او ھولے ھولے ھِک سنویں ساہ گِھندے پئین۔ ݙوُھیں آپݨی مِٹھی نِندر اِچ مست۔
جی اینے ٻالاں سوُدھی پینگھوُڑی چا گھِندی اے، اِیکوُں آپݨی لکار نال کڄیندی، تے آپݨے گھر چا آندی اے۔ اوُندے دِل دی دھک دھک لڳی پئی اے۔ اوُکوُں سمجھ نئیں پئی آندی جو اوُں اِیویں کیوُں کیتے، پر اوُکوُں پَک ھے جو اِیں توُں علاوہ او ٻیا کُجھ کر ای ناھی سنڳدی۔
آپݨے گھر اِچ اوں ٻالاں کوُں، جنہاں دی نندر ناھی اُکھڑی، بسترے تے آپݨے ٻالاں نال ونڄ سُمھایا تے تِکھے تِکھے پردہ چھِک گِھدُس۔ رنگ اوُندا زرد تھی ڳئے، او اودری ھوئی اے، اندروُں جھنجھلائی ھوئی۔ “او کیا آکھسی؟” اوُں آپݨے آپ توُں پُچھا۔ “اے کوئی مذاق تاں نئیں۔ ساݙے آپݨے پنڄ ٻال ھِن، ساکوُں اُنہاں کیتے کِتلی چھِک دھروُہ کرݨی پوندی اے۔ آ تاں نئیں ڳیا۔ ںاں، او ہالی نئیں آیا۔ میں اِنہاں کوُں کیوُں چا آئی ھاں؟ او ݙیکھسی تاں میکوُں کُٹیسی ۔ ایہیں ݙاء دی ھاں میں، جوڑ اے میکوُں۔ ھُݨ لڳدے، آ ڳئے۔ نئیں۔۔۔ چلو جیویں تھیسی۔”
دروازے دی چرکار تھیندی اے، ایویں ڄاپدے جیویں کوئی اندر وڑدے۔ جی اینے تِکھے تِکھے آپݨی کرسی توُں اُٹھی کھڑی تھیندی اے۔
ناں، ھُݨ وی کوئی کوئینی۔ “اوئے میݙا مولا! کیوُں اے سبھ کیتے می؟” جی اینے حیران تھیندی اے تے بسترے دی اݨی تے چُپ چُپاتے لمبی دیر ٻیٹھی راھندی اے۔
مینہہ کھڑ ڳیا اے۔ پرہ باکھدی پئی اے پر ھوا ھالی وی اوںویں شوُکدی پئی اے جیویں یکی رات شوُکدی رھی اے۔
اٻڑغت در کھُلدے، تے سمُندری ھوا دا تازہ جھولا اندر کمرے اِچ پیہندے۔ پکے رنگ دا ھِک لمبا مچھیرا، سِنا، بھڳل ڄال چاتی، اندر آندے۔ “ہاں، جی اینے! میں آڳیاں۔” او آھدے۔
“ہاں، وَل آئیں۔” آپݨی جاہ تےڄمی، اوُکوُں ݙٹھے مُتوُں، جی اینے آکھا۔
“کیا رات گزاری سے، ݙراکلی ۔”
’ھا، ھا موسم ݙاڈھا ݙراکلا ھا۔ ھَکلے، شکارکیویں ریہہ ڳئے وے؟‘
“مِٹی تے سوُاہ۔ ککھ نئیں لڳا۔ ھتھوُں ڄال تروڑ آیاں۔ میکوُں نئیں یاد پوندا جو اینجھئیں ݙراکلی رات پہلے کݙاھیں گزاری ھووے۔ شکر اے خدا دا جو جیندا وَل آیاں۔ توُں سُݨا، توُں پِچھوُں کیا کریندی ریہہ ڳئیں؟ “
مچھیرا آپݨاں ڄال کوٹھے اِچ گھیل آندے تے چُلھے دے نال جُڑ ٻاھندے۔
“ھوں ” جی اینے ولدا ݙیندی اے “میں ٻیٹھی ڳنڈھ تروپ کریندی رَھی ھاں۔ ھوا دے شُکاٹ ھَن تے میکوُں تیݙے فکرے اندیشے۔”
“ھا، ھا موسم ݙاڈھا ݙراکلا ھا، پراساں کیا کرسنڳدے سے؟” پئے اوُندا بُڑکا۔
اِیویں لحظہ کھن او ݙوُھیں چُپ تھی ویندن۔
“خبر ھِوی؟” جی اینے آھدی اے “ساݙی ڳوانڈھݨ سائمون مر ڳئی اے۔”
“کݙاں؟”
“میکوُں نئیں پتہ کݙاں۔ شئیت کلھ ۔ ذری سوچ ھاں، مردے ھوئے، آپݨے پِچھوُں، ٻال اِیویں چھوڑ ونڄݨ دا سوچ کے، کِتلی اوکھی ھوسی۔ کیویں کُرلاݨی ھوسی آپݨے ٻالاں کیتے۔ ݙوُ ٻال ھا نینس، ݙوُھیں ہالی نِکڑے نِکڑے۔ ھِک ھالی الاء ای نئیں سنڳدا تے ݙوُجھے ھالی بامبڑے ݙیوݨ ای شروع نئیں کیتے۔”
جی اینے چُپ تھی ڳئی۔ مچھیرے متھے تے مچڑ گھتیندے، کتری سنجیدہ تے پریشان تھیندے۔
“اچھا” او کھُتی کھنیندے تے آھدے “پر اساں کیا کر سنڳدے سے؟ اساں اُنہاں کوُں گِھن آئوُں۔ نئیں تاں اُنہاں دی جیڑھے ویلے نِنرر اُکھڑی تاں موئی ماء سے سِراندوُں ونڄ ٻاھسن۔ ھا، نِسے مردے اساں، ویلھک، ونڄ آں، گِھن آ اُنہاں کوُں۔‘
پر جی اینے آپݨی جاہ توُں نئیں ھلدی۔
“کیہاں رولا ای؟ نینہہ پئی ویندی؟ کیا تھئی، جی اینے؟”
“او اِتھائیں ھِن،” جی اینے اے آھدی اے تے پردہ ھِک پاسے تے چھِکیندی اے۔
(سرائیکی ترجمہ: اجوُ، ٣٠ اکتوبر ٢٠١٧، اسلام آباد)