سرائیکی ڈیجیٹل لائبریری

ٹی ایس ایلیٹ دی نظم The Wasteland دیاں کجھ verses ہِن:

Under the brown fog of a winter dawn,
A crowd flowed over London Bridge, so many,
I had not thought death had undone so many

اے لندن (جیکوں ایلیٹ The Unreal City اہدے) دی او پینٹنگ ھ جیرھی پہلے مہا یُدھ (World War I) دے بعد چِھکی ڳئی ء۔ بندہ اگر چہ باقی جانداریں کنیں کمپلیکیٹڈ ھ ولا وی او biological being ھ mechanical being نئیں۔ ایلیٹ اتھاں نشابر کرݨ چاہندے کہ ریاستیں دی لڑائی ءچ بندے دی جیرھی biological beingness ہئی او مر ڳئی ھ، اوندی صرف mechanical beingness بچ ڳئی ھ۔ وِل ڈیورانٹ آپنؕی کتاب “The Pleasures of Philosophy” وچ اہدے؛ بندے دے بائیولوجیکل ارتقا وچ مکینیکل اپروچ (نوٹ کریجے؛ جرمنی دا فلسفی Cassirer زندہ جسم دی حرکت کوں مکینیکل حرکت نئیں بلکہ electro-dynamic حرکت قرار ݙیندے) طے کئینا ہئی۔ صرف ݙو عظیم جنگیں نئیں، پہلے انڈسٹریل ریولیشن تے اڄوکے ویلھے کیپیٹلزم نے harass کر کیں ایں biological being کوں mechanical being بݨاۓ۔ ایں مکینیکل بیئنگ کوں ایلیٹ ولا ایں مذکورہ نظم ءچ “human engine” اہدے؛

At the violet hour, when the eyes and back
Turn upward from the desk, When the human engine waits
Like a throbbing waiting

ولا اُتلیں سطریں کوں ݙکھیجے تاں اوندے وچ شاعر اہدے

A crowd flowed over London Bridge

انسان ٹردا نئیں ویندا (ٹرݨ تاں electro-dynamic approach ھ، بلکہ واہندا ویندے؛ اے اوندی مکینیکل حرکت ء) ۔ ٹرݨ حیات دی جݙاں جو واہوݨ آبجیکٹس دی پراپرٹی ء۔ ایں ماہݨوں کوں اڄوکے دور اچ کیپیٹلزم نے آپݨی سوٹی نال تڑھا کیں چھڑا اوکوں مکینیکل بیئنگ بݨا ݙتے۔ تریجھی سطر

I had not thought death had undone so many

اے دانتے دی Inferno دی لائن ھ جتھاں او جہنم دے گیٹ/limbo تیں ونڄ کیں ݙیہدے کہ اتنے لوک مر ڳئن۔ ایلیٹ دے موجب اڄوکے انسان دی وی biological beingness ایویں مر ڳئی ء۔

کیپیٹلزم نے انسان کیں اوندی انفرادی سوچ کھس گھدی ء۔ نہ اوندی انفرادیت ھ نہ سنڄاݨ ٻس آپݨے آپ ءچ گم شدہ ہجوم ھ، ہک اجڑ ھ۔ اے ہجوم اوں نفسیات دی وجہ کیں ھ جیکوں Mark Fisher آپݨی کتاب Capitalist Realism ءچ Reflexive Impotence دا ناں ݙیندے۔ سسٹم دی ناکامی کوں بندہ آپݨی ناکامی سمجیندے۔ ایں ناکامی دی وجہ کیں او اندر ہی اندر آپݨے آپ کوں rectify کرݨ دی کوشش کریندے۔ اے ریکٹیفییکیشن کیپیٹلزم دے کِھنڈاۓ ڄال اچ خود کوں ڈھالݨ دی ریکٹیفیکیشن ہوندی ء
ھ۔ ایہا ریکٹیفیکیشن بندے دے بیالوجیکل بیئنگ دا انحراف ھ۔ ایہا ریکٹیفیکیشن اوکوں impotent کر ݙیندی ء۔ ایہا impotency انسان کوں انسان نئیں مشین/mechanical being بݨا ݙیندی ء۔ اشو لال ڄال منوتی وچ شئید ایں ڳالھ دا ذکر آپݨی نظم “اکیں دا گڑڳاڈا” وچ کریندے

اوپرا کوئی شاہر ء
شاہر دا ہجوم ء
چینل در چینل
ٹی وی ہِن
کوئی پتہ نئیں
مشین بندے نال وٹیج ڳئی ء
یا بندہ
مشین نال وٹیج ڳئے

انسان دی بیالوجی اوندا بیالوجیکل ارتقا ھ، مکینیکل ارتقا نئیں۔ ہک ٻال کوں ہی ݙیکھوں؛ بکھ تریہہ ویلھے آپݨئیں ملوک انگلیں نال “دنیا کوں پکڑݨ” کیتے ٹردے۔ او ہکی کھاج/food نال آپݨے مُکھڑے تیں تازگی انیندے، اکھیں وچ مسکان انیندے تے آپݨے والیں کوں گھنگھریالا کریندے۔ اوندا آپݨے پیریں تیں سِدھا کھڑݨ، اوندے اندر دا تجسس، اوندی کھڑے تھیوݨ دی سِک اَتے کئی خطرے مول گِھنݨ دی سکت اوندی بیالوجیکل گروتھ کوں نشابر کریندی ء۔ پی بی شیلی اہدے

Yes if we could scorn
Hate, and pride, and fear;
If we were things born
Not to shed a tear
I know not how thy joy we should come near

اے بیالوجیکل گروتھ ھ، ایکوں مکینیکل بݨاوݨ انسان کنوں اوندی ہوند کھسݨ ء۔ کیپیٹلزم نے انسان کولو اوندی ایہا ہوند، ایہا سپرٹ چِھک گھدی ء۔ سپرٹ چھکیجݨ بعد تاں انسان مردار ء۔ اتلی سطریں وچ ایلیٹ شئیت تہوں ہی اہدے:

I had not thought death had undone so many

ایں سپرٹ چھکیجݨ کوں گوئٹے فاؤسٹ اچ بڑے شان دار ڈھنگ نال نشابر کیتے کہ بیالوجسٹ حیات دا نئیں لاش دا مطالعہ کریندے کیوں کہ تجربہ گاہ وچ او صرف اعضا سٹڈی کریندے، جیندے وچ زندگی، spirit یا vitality کئینی ہوندی، صرف اعضا ہوندن:

He that would study and portray
A living creature, thinks it fit
To start with finding out the way
To drive the spirit out of it.
This done, he holds within his hand
The pieces to be named and stated, But ah! the spirit-tie, that spanned
And knit them, has evaporated. This process, chemic science pleases To call Natura Enchciresis,
And in the very doing so, it Makes of itself a mock, and does not know it!

کیپیٹلزم نے انسان اچو اوندی غور کرݨ، گروتھ کرݨ، تجربہ کرݨ، خواہش کرݨ، حتی کہ ݙر خوف دیاں سبھے حساں کڈھ گھدن۔ ہݨ چھڑا مکینیکل آبجیکٹ رہ ڳئے، جیندا اندر اوں کیں کھسیج ڳئے۔ سبھ کجھ کھسیجݨ دے بعد دی حالت کوں ایلیٹ نے آپݨی نظم ءچ ٻہوں سونہݨے ڈھنگ نال پیش کیتے۔

There is not even silence in the mountains
There is not even solitude in the mountains

کیپیٹلزم نے انسان کیں چپ، حتی کہ کلھیپ وی کھس گھدے۔