سرائیکی ڈیجیٹل لائبریری

(نوٹ: اے لکھت پہلوں سرائیکی بُلاگ “سنڄاݨ” اچ جون 2020 کوں چھپیجی ہائی۔)

وݙی سوہݨی تے چنڳی ڳالھ ہے جو ڳالھ ٹردی پئی اے. اختلاف تے سکھݨ دا عمل نال نال ٹردے.

50  تے 60 دے ݙہاکے  وچ ڄڈاں جو پوسٹ کالونئلزم دی بحث چھڑی تے جتھاں (administration, governmentality ) دی ڳالھ آئی تاں اتھاں کلچر، زبانیں، لٹریچر تے ایہو جہیں ہر بلا دی ڳالھ تھئ. اتھاں پچھیں علم تے تجربے، تاریخ تے نال لٹریچر دی ڳالھ تھئی. اتھاں ول (historiography)   تے historical objectivity – جہیں ٻنہیں ٻہوں بلائیں تے بحث تھئی . خدا دی امان. تے اے گالھیں اڄاں تائیں  ٹردیاں ڄلدن تے ٹردیاں راہسن. کتھائیں ضرورت کولوں ودھ تے کتھائین ول نہ ہووݨ دے برابر، مثال کیتے  پاکستان وچ  ٻس ساݙے اتیں کجھ چیزیں کوں ملا کیں یعنی مذہب، اردو زبان وغیرہ وغیرہ دا ہکو بم بݨا کیں اساں غریبیں دی منڄ کٹ ݙتی نیں تے گالھ  ٹرݨ آلا کھاتا ہی مکا ݙتے نئیں۔  .گلوبل کا نٹیکسٹ اچ اے گالھ کرݨ ایویں ہے ڄیویں ہک فلاسفر ہیڈیگر آکھیا

Sharpening the knives when there’s nothing left to cut

 لیکن ساݙی وسوں اچ ڄڈاں جو اساں پاکستانی ریاست دے سٹیے ہوئے بم اچ پھٹو پھٹ  تھیوݨ دے بعد چھوکے پئے تھیندے ہیں تاں انہیں ڳالھیں تے بحثیں دی ٻہوں اہمیت اے. جتنی اے بحث تھیسی اتنی ساݙی تحریک کوں فائدہ ہے. ساݙا ہتھیار علمی ہتھیارہے.

اصل اچ ڈو زخم ہن.
Present/post colonial wound
Historical wound

ݙوجھے زخم اچ ساݙی شناخت مٹی ہے. (the never ending process of erasure ) اتھو ٻہوں حد تائیں نکل آئے ہیں جو ساݙے وݙکیں دی محنت اے . (siraiki is widely recognized now)ہݨ ڳالھ کریجے اڄ دی.  ول تھوڑا ایویں بحث کولو ذرا تھرکݨ ضروری ہے.کلتھوں اڑھتھوں انہیں گروپ اچ ایہو ڄہیں بحث چھڑی میں ایویں ذرا ایکوں افریقہ دے کانٹیکسٹ اچ ڈیکھݨ دی کوشش کیتی اے تے میں اتھائیں ہک فلاسفر ایچلے ممبے کوں ونڄ پڑھیے. اوہوں وݙی سوہنڑی ڳالھ کیتی ہے جو اساں آزادی دے بعد اچ ڄیہڑے فیز اچ آئے ہیں اوندے اچ عجیب و غریب تضادات ہن. ایندی وجہ اے ہئی جو پراݨے تضادات ختم نہیں تھئے تے نویں جنم گدھی کھڑے ہن. اینہیں دور کوں او (negative moment )  دا ناں ݙیندے.

Paraphrasing:
The new contradictions have emerged while the old ones still remain there.

ایکوں اڄ نال جوڑوں چا ول. نویں تضادات دی ڄیہڑی مزاحمت ہائی او انہوں (paradigms and framework ) اچ تھیندی پائی ہائی ڄنہیں پراݨے تضادات کو جنم ݙتا. اوہو آڈینٹییز (سنڄاݨیں) دی (reification ) پئی تھیندی ہے جیہڑیاں (colonial subjectivities ) دا نتیجہ ہن. مثال دے طور لفظ نیٹو (Native ) کوں چا ݙیکھو.
The term native requires deconstruction. اے وی کالونائزرز ڈیفائن کر ݙتا جو فلانا نیٹو ہے تے فلانا کائنی. ایندی وجہ جو ایڈمنسٹریشن آسان تے ایفیکٹو ہووے.اتھو فرینتز فینان (refusal to nativity) دی ڳالھ کیتی.

Without getting into linguistic complications of the term, I’m just concerned the ways in which this term was employed to characterize certain segments of population in order to rule and administer them effectively.

اتھا ہک ڳاہل کوں سمجھݨ ٻہوں ضروری ہے مسئلہ نیٹو ہوݨ نال نہیں. مسئلہ اوں نیٹو ہووݨ نال اے جیہڑا کالونائزرز ڈیفائن کر کے ݙتا. اساں اپنڑے آپ کوں (redefine and reinvent ) کرݨے.

At the end of the day the movement for siraiki identity is about decolonizing history.

ایویں ہی مسئلہ(، folk/local wisdom)  نال نہیں بلکہ مسئلہ کالونائزرز دی انہو( definition) نال ہے ڄیندے تحت انہاں ساݙی تاریخ تے لوکل فارمز آف نالج کوں کم اہمیت ݙے کنیں اوکوں ہک ٹرم اچ ڈیفائن کر چھوڑیا. مطلب اے جو ہک تفریق کھڑی کر ݙتی ڳئی ڄو اگر( civilize) تھیوݨے تاں اے علم ڄو چس چاوݨا ہے تا وت ٻیا علم. اے سارے کالونئیل کنسٹرکٹ ہن ڄنہیں کوں بغیر ریڈیفائن کیتے ہاں نال لائی ڄلدے ہیں.کیا ایندا حل نالج دی ریجیکشن ہے؟ ہرگز کائنا. علم صرف یورپ دا ںہیں اگر اوندے نال مسئلہ ہے ڄیہڑا میکوں وی ہے. افریقہ دا، وادی سندھ دا تے بیا بہوں متبادل ہن. کتھاں ویسن؟

اے وی کجھ پراݨی بحث ہے لیکن

The idea of “provincialzing the Europe” has been under intense discussion for quite a while now.

There’s a huge difference between explicit rejection of knowledge and decolonizing the knowledge. What we need is the latter because the former leads to reification of identities growing out of colonial subjectivities. If we resort to boycotting of current forms of knowledge production or knowledge per se without making efforts to reform it, we might not be recalled in great glory in future.

آخری ڳالھ اے پوسٹ ہرگز نیشنلزم، نیٹیوزم یا ٻئے جو وی ساڈی مزاحمت دے ٹولز ہن انہیں دے خلاف نہیں.

It’s not against nationalism because I learnt it from what Lenin famously said:

[paraphrasing] We must learn to distinguish the nationalism of the oppressed from the nationalism of the oppressor.