پوسٹ ماڈرن ہسٹوریوگرافک میٹافکشن
(1) بیانیے دی نمائندگی -فکشن ہووے یا تاریخی- تکڑی اتیں تضاد کنوں بھرپور پوسٹ ماڈرن پرکھ پرچول دے ہیٹھ آ ونڄے تاں ایکوں ہسٹوریوگرافک میٹافکشن آکھیا ویسی۔
(2) ناول آپݨے نسرݨ کنوں دوہرا (Ambivalent) رہے۔ اے فکشن تاں ہے اتیں ایندا حقیقی پہلو وی ہوندے۔ پوسٹ ماڈرن ہسٹوریوگرافک میٹا فکشن وچ تاریخی، سیاسی اتیں سماجی پہلو کوں خود عکاسی (Self-reflexivity) نال رلا کنوں صرف ناول دے اینہ ڄماندرو تضاد کوں سامݨے گھِن آیا ویندے۔ ٻہوں سارے نقادیں پیروڈی، تاریخ، میٹافکشن اتیں سیاست دے اینہ ملاپ دی نشاندہی کیتی ہے۔ اے ملاپ شاید تاریخی طور تیں پوسٹ ماڈرنزم دے ادبی ماڈرنزم نال جھیڑے آلے جواب نے طے کیتے۔
(3) پوسٹ ماڈرن فکشن فن دی آزادی تیں فرد دے اظہار اتیں ایندی مقبول ثقافت تیں روزانہ دی زندگی کنوں سوچی سمجھی ماڈرنسٹ علحیدگی دا مقابلہ کریندی ہے۔
(4) ہسٹوریو گرافک میٹا فکشن وچ صرف فکشن دے جہان دی نمائندگی نئیں کیتی ویندی -بھل جو خود شعوری نال اینہ جہان کوں [کہیں دے چیتے اچوں] وُݨھیا ہویا (Constructed) ݙکھایا ویندے۔ ایہ جہان عوامی تجربے دا جہان وی ہوندے۔
(5) پوسٹ ماڈرن ہسٹوریو گرافک میٹافکشن وچ حقیقت اتیں فکشن دے کنارے کوں ڳݙمس نئیں کیتا ویندا بھل جو انہیں دا ملاپ نشابر کیتا ویندے۔ اینہ ملاپ وچ کناریئیں کوں نشابر وی رکھیا ویندے اتیں تروڑیا وی ایندے۔
(6) پوسٹ ماڈرن میٹا فکشن وچ اے سامݨے نشابر کیتا ویندے اتیں پڑھݨ آلے کنوں سوال کیتا ویندے جو اساں آپݨے بارے اتیں حقیقت بارے آپݨے خیالات کوں کیویں وݨہدے ہیں اتیں کیویں ایندی نمائندگی کریندے ہیں۔
(7) اج کل دے پوسٹ ماڈرن ہسٹوریو گرافک میٹافکشن تاریخ نگاری دی نمائندگی دی خصلت بارے سنجیدہ موجودہ دور دی پچھ پرتیت ہے۔
(8) ہسٹوریو گرافک میٹا فکشن تاریخ کوں پیروڈک (Parodic) رنگ وچ افسانوی بݨائے۔
(9) پوسٹ ماڈرن ہسٹوریو گرافک میٹا فکشن وچ واقعات کوں دستاویزی ثبوت نال حقائق بݨاوݨ دے عمل کوں ماضی دے نشانیئیں کوں تاریخی نمائندگی بݨاوݨ دا عمل ݙکھایا ویندے۔
(10) اینہ طرح دے ناول وچ میٹافکشنل خود آگاہی اتیں پیروڈک انٹر ٹیکسچوئیلیٹی (Parodic Intertextuality) نال تنقیدی طور تیں تاریخ اتیں سیاست دو واپسی کیتی ویندی ہے۔ پوسٹ ماڈرن تضاد وچ ایکوں تاریخ دا Use and Abuse آکھسوں۔ رولنڈ بارتھز دے لوظیں وچ ” [کوئی وی شے] کتھائیں وی قدرتی کوئینی، ہر جاہ تیں تاریخی ہے”۔
(11) پوسٹ ماڈرن ہسٹوریو گرافک میٹا فکشن وچ اساں تاریخاں (Histories) ݙیہدے ہیں؛ جیتݨ آلے دی تاریخ اتیں ہرݨ آلے دی تاریخ، مرکز دی تاریخ اتیں مقامی بندے دی تاریخ اتیں جوان دی تاریخ اتیں تریمت دی تاریخ۔
(12) پوسٹ ماڈرن ہسٹوریو گرافک میٹافکشن وچ ناولسٹ اتیں تاریخ نگار دی ذمہ واری ہکو سنویں تسلیم کہتی ویندی ہے۔ انہیں ݙوہیں دا ذمہ واری نمائندگی کر کیں معنی پیدا کرݨ ہے۔
(13) نمائندگی دی سیاست اتیں سیاست دی نمائندگی پوسٹ ماڈرن ہسٹوریو گرافک میٹا فکشن وچ ہتھ وچ ہتھ پا کیں ٹُردن۔ اینہ طرح دی فکشن وچ آرٹ اتیں تاریخ-دے ماضی- کوں پیروڈی دے رستے ستم ظریفی نال ولا ݙٹھا ویندے۔
(14) تاریخ دی روایت کوں ماضی دے واقعات دی غیر جانبداری نمائندگی دا رنگ ݙتا ویندے، نا کہ انہیں دی تشریح دا رنگ۔ اے تاثر تاریخ نگاریں دے ڈسکورس (Discourse) نے پیدا کیتے۔ پوسٹ ماڈرن میٹافکشنل ہسٹوریو گرافی دا میٹا فکشنل عنصر انہیں جاہیں دی نشاندہی کریندے جیندے وچ تشریح تاریخ نگاری دے دائرے وچ ونڄ رلدی ہے۔
Author’s note: This essay is the Saraiki translation of my notes taken while reading Linda Hutcheon’s The Politics of Postmodernism (1989).