سرائیکی ڈیجیٹل لائبریری

آزادی دا درگھا پندھ
ہݙ وہاݨی: نیسلن منڈیلا
وٹاندرا: عباس ݙاہر
پہلا بھاڳ
(پہلا پاترا)
میݙا ابا سئیں گاڈلا ہنری ایمفا کانسوا آپݨے ویلھے دا بھاڳ بخت آلا جوان ہا۔ 1930 وچ میݙے ابے سئیں دے اکھیں نوٹݨ نال اوندی سرداری وی مک ستی تے بھاڳ بخت تے عیش آرام وی ویندا واٹ تھیا۔
میݙے ابے سئیں دی موت دے ستت بعد میں تے میݙی اماں سئیݨ پچادھ ݙو پندھ شروع کیتوسے تے اوں اݨ ݙٹھے پندھ میݙی سموری حیاتی دی دھر تبدیل کر چھوڑی۔ میں اپݨا گھر ٻار تے صحن اگواڑ چھوڑݨ تے ݙاڈھا مونجھا تے ݙکھارا تھیئم۔ او ڄٹاکے تے سادے گریڑے جتھاں میں اپݨے ٻلپݨ دے ݙینہہ کھل کھیݙ گزاریئے ہن، جتھاں میں آپݨیں بھیݨیں دے رلے آپݨی اماں سئیݨ دیاں محبتاں ماݨیاں، سوک پکیاں کھادیاں تے رات کوں اماں سئیݨ کنوں گزریئے ویلھے دے قصے سݨدے سمھ ویندے ہاسے۔ اماں سئیݨ دی آم شام ہاسے، کوئی لنوائی کولھوں نہ ڈھکدی ہئی۔
جئیں ویلھے پہاڑیں دی اوڈھر تھیوݨ پیوسے تاں میں تھتھر تے وستی آلے پاسے چھیکڑی دید بھنوائی۔ اتھاؤں میکوں ݙو ہٹیاں نظریاں جتھوں میں آپݨی اماں سئیݨ دا ݙسیا سودا سود گھن امدا ہم، پرائمری سکول تے دید پئی جتھاں میں الف ب پڑھݨ ویندا ہم، ݙونگھے پاݨی دے تلاء، مکئی دی رڑھ تے ساوی چچ چراند تے وی نگاہ پئی جتھاں دھݨوال دھݨ چریندے ودے ہن۔ میں دل وچ سوچم جو میݙے سینگے سرفے چھوہر چھٹکر کیویں مست ودے ہوسن، مکئی دے سٹے بھن تے ودے کھمدے ہوسن، ڳویں بھٹاریں دیں تھݨیں وچوں پاندھے کڈھ پئے پیندے ہوسن تے تلاویں دے اچھریئے پاݨی وچ ٻاوہلیاں چا تردے ودے ہوسن۔ میں اتھاؤں کھڑ تے گول گوپیں کوں ݙٹھم جنھاں نال میݙیاں خوشیاں دی سانجھ ہئی، جیوݨ جوڳ دی سانجھ ہئی۔ میݙا دل ٻرکمدا ریہہ ڳیا جو ویندی واری بھڄ تے انھاں جاہیں ٹکاݨیں کوں، اوں بھوئیں کوں بوسے ݙے آواں ہا۔
اساں پیریں پندھ کیتوسے تے ݙوپہریں کوں ہک سوہݨے خوشادے، چوچنڈالے اڳواڑ والے ہک گھر وچ پُڄ ڳیوسے۔ اوں مکان دے ݙو چوچنڈالے تے ست گول گوپے ہن، چٹا چونا تھیا ہویا ہا۔ ایہ میݙے کیتے پہلے کنوں ݙٹھل گھریں کنوں زیادہ خوشادہ ہا۔ ݙو ککریں دی چھانہہ تلے اٹھارہ ویہہ پکی عمر دے بندے گورڑا وٹی ٻیٹھے ہن۔ ایݙوں شفتالو دے وݨ تے سامݨے مکئی دی رڑھ ، تے ایٻے پاسوں سیبیں نال لݙیا ہویا باغ، تے ہک پاسوں پھلیں دی تندیر۔ کجھ اڳو تے چراند، جیندے وچ لڳ بھڳ پنجھاہ زناور تے ترے سو بھیݙاں چردیاں ودیاں ہن۔ ایہ ایمقی کیزوینی ہئی، تھیمبولینڈ دا آلواں دارلحکومت۔ اتھائیں اڳوتر دے بادشاہ تے ساباتا دے نائب سردار جونگنتابا دالیندیبو دی رہائش ہئی۔
میں آپݨی وستی وچ ایمبیکیلا، زدلیلے، اینجومانے، ہابے تے ٻنہیں خاندانیں دے ودھائے گھر ݙٹھی ودا ہم، پر شاہی رہائش دے اڳوں انھاں دی دال نہ ڳلدی ہئی۔ اتھاں ہر شئے دی آپݨی ہک وݙائی ہئی تے اوں سن وچ میں سوچینداں ہم جو دنیا وچ شئیت ایں کنوں ودھ کوئی شئے ہووے۔ میکوں تھیمبو عدالت دی بھاڳوندی تے بوٹسوانا، لیسوتھو تے ایسوازی لینڈ تے سرداریں دی وݙائی تے بھاڳ بخت دا راز لبھدیں ویہہ سال لڳ ونڄن ہا۔ ݙینہہ لاہ آلے پاسوں پچادھی دروازے کنوں ہک وݙی ساری کار امدی ہوئی نظری تاں چھانہہ تلے ٻیٹھے ہوئے لوک پیریں بھر اٹھی کھڑے تے اچی آواز اچ ایکسہوساس لوکیں دے سردارواسطے روایتی آدر نال جونگینتابا کوں ست بسملاہیں آکھݨ پئے ڳئے۔ اوں کار وچوں ہک کالے رنگ دا جوان لتھا تے آ تے وݨیں دی چھانہہ تلے کٹھ دے رلے ٻہہ تھیا۔ او جوان آپݨے چہرے مہرے کنوں سیاݨا سوڈھا ڄاپدا ہا۔ اوندے اعتماد تے سادگی والے رویئے کنوں نہ لڳدا ہا جو جوان خوشامت پسند یا آپݨی منواوݨ والا نہ ھا۔ ایہ جوان بادشاہ دا نائب ہا۔ جئیں ݙہاکا کنوں زیادہ عرصے تئیں میݙے سر تے ہتھ رکھݨا ہا تے میݙی ذات تے ٻہوں وݙی حد تئیں اثر انداز تھیوݨا ہا۔ اوندے ہݙ بت کنوں رڄ کڄ تے وݙائی دا اندازہ تھیندا ہا۔ اوندے ایݙوں ایݙوں ٻیٹھے لوک اوندے مشیر ہن ، جیڑھے تھیمبو انصاف عدالت دے ذریعے تھیمبولینڈ دے معاملات سنبھلیندے ہن۔
ایمقی کیزوینی آوݨ کنوں پہلے میکوں چنڳے کھاوݨ ہنڈاوݨ، وݙا شکاری بݨݨ تے ݙیٹی ݙنے دا ماہر بݨݨ دا کوئی اینجھا شوق نہ ہا۔ تے نہ وت دھن دولت کٹھی کرݨ دا خفت ہا۔ پر جݙاں میں اتھاں پونئم تاں میں آپ کو ایویں ڄاتا جیویں میں پاڑوں نکتا وݨ ہوواں تے ادھ سیڑھ اچ لڑھدا ویندا ہوواں۔
غریب گھریں دے ٻال جݙاں یک دم بھاڳ بخت دے گڑھ اچ پُڄ ونڄن تاں انہاں دا حرص ودھ ویندے۔ تے عقیدے، وفاداریاں تے خلوص دے رشتیں دی کوئی وقعت نئیں رہندی۔ شاہی رہائش گاہ تے رہندے ہوئیں موہری ݙینہیں اچ میں اپݨے پیو ماء دی طرفوں میݙے اندر پیدا کیتے احساس دے ایرے محسوس کیتے۔ اتھاں رہندے ہوئیں میں اپݨے جیوݨ دی غریبی تے اݨ ہوند کنوں چنڳی طرح واقف تھیئم۔
کجھ ݙینہہ بعد میݙی اماں سئیݨ اݨ ہوند دے خلاف بھڑاند کرݨ تے جی بت دیاں لوڑاں دی پورائی سانگے قونو واپس چلی ڳئی۔ میں ایمقی کیزوینی تے خوش باش ماحول وچ خوش ہم، چنڳاں کھاوݨ ہنڈھاوݨ، گھوک تے سمھݨ۔ میکوں او کپڑے ݙاڈھے چھکدے ہن جیڑھے میکوں سردار گھنا ݙتے ہن۔ بس ایویں کہیں مونجھ مونجھاری دے بغیر جدائی پئے ڳئی۔ اتھاں نہ کوئی سچ کوڑ آکھݨ والا، نہ کوئی پیار ݙیوݨ والا تے نہ کوئی ہتھ ملاوݨ والا۔ شئیت ایہ ساریاں فضول ڳالھیں ہوسن۔ اماں سئیݨ جیہا کون تھیوے جیڑھی ہمیشہ ٹھڈھیر نال میکوں سمجھاوے ہا، دل کوں ݙڈھ ملدا ہا تے میں اٹرا پھٹرا رہ ویندا ہم ۔ (میݙا ٻچڑا ۔ شالا وݙی حیاتی ہووی) ایں کنوں ودھ کہیں شئے دی تھوڑ نہ ڄاپدی ہئی۔
میݙا گھر قونو تے شاہی رہائش ہکو ضلع ایمتھاتھا وچ ہن۔ جینکوں بدعنوان یورپیں امتاتا بݨایا، ٹرانسکائی دا دارالحکومت۔ ٹرانسکائی کیپ ٹاؤن دے پوادھوں ست سو کلو میٹر پروبھرا ہے تے کیئی دریا، نتل بارڈر، ڈراکنزبرگ پہاڑیں تے بحیرہ ہند دے وچالے ہے ۔ ایہ اچیں جھکیں پہاڑیں، زرخیز وادیں تے ڈھیر ساریں دریاویں دی سر زمین ہے ۔ ایہ لمے آفریقہ دا سبھ توں وݙا بلاک ہے ۔ جیندا رقبہ 16 ہزار 5 سو مربع میل تے ایندی آبادی 36 لکھ ہے جیندے وچ اکثرا زوساس ہن تے باقی باسوتھوس، ویڳر تے چٹی چمڑی والے ھن۔
(جاری ہے)